To’atele o lo o fesiligia mataupu avea ma sitiseni Iunaite Setete o Amerika

O le avea o Nesionale o le Iunaite Setete na soifua mai i Amerika Samoa ma sitiseni o le Iunaite Setete o Amerika, o se tasi lea o mataupu o lo o fa’alogoina pea le tu’u fesili ai o le to’atele i le taimi nei, e le gata i totonu o le Fono Faitulafono ae fa’apea fo’i i le atunu’u lautele.

 

E le gata na fesiligia e ni isi o le atunu’u lenei mataupu i le feiloaiga fa’alaua’itele ma le faipule i le konekeresi, le tofa a Aumua Amata i le vaiaso na te’a nei, ae na aofia fo’i i saunoaga a ni isi o senatoa i fetufaiga sa faia i lenei vaiaso.

 

Na fesiligia e le susuga a Morgan Suapilimai le tofa Aumua, i sona finagalo e fa’atatau i le mataupu o le sitiseni, pe alaga tatau ona toe usuia se isi Fono o le Fa’avae e talanoaina ai le avea o tagatanu’u o Amerika Samoa ma sitiseni o le malo tele, e aunoa ma le tau uia o ni isi lava auala.

 

Na saunoa Suapilimai, o ia fo’i o se fitafita tuai sa tautua i vaega au a le malo tele i le tele o tausaga e fa’apea, e to’atele le atunu’u o lo o manatu, o le Fono o le Fa’avae sa usuia i le 2010, o se footaga ma’imau.

 

Sa aofia fo’i i lana saunoaga le mataupu e fa’atatau i le tagi o lo o fa’aulu e ni tagatanu’u o Amerika Samoa, fa’asaga i le malo tele o Amerika (Lene Tuaua vs United States), ina ua ia fesiligia Aumua i sona finagalo e fa’atatau i le mataupu o le sitiseni.

 

Saunoa Aumua, o le a latou fa’asoa ma ta’ita’i o le malo i se pili e fa’aulu, e fuafua ai suiga i le tulafono tau Femalagaaiga a le malo tele faapea ai mataupu tau i Nesionale a Amerika Samoa.

 

Saunoa atili Aumua e fa’apea, o le fa’auluina o lea pili i luma o le konekeresi, o le a fa’a faigofie ai loa ona talosaga Nesionale o le Iunaite Setete e avea i latou ma sitiseni.

 

Taua foi e Aumua e faapea, e foliga mai e eseese finagalo o tagata Amerika Samoa o lo o nonofo i le atunu’u i le mataupu lenei, ma finagalo o tagata Amerika Samoa o lo o aumau ma galulue i Amerika.

 

Ina ua ia asia nofoaga e 13 o vaega au a le malo tele i le tausaga na te’a nei, sa to’atele fitafita Samoa sa latou fesiligia o ia e uiga i le mataupu o le sitiseni, po o fea o taoto ai sona finagalo i lea mataupu.

 

O tagata Amerika Samoa o lo o aumau i Amerika ma atina’e ai aiga ma fanau, o lo o manana’o i latou e avea ma sitiseni o le Iunaite Setete, ona o le si’osi’omaga o lo o tutupu a’e ai o latou aiga ma tausi ai a latou fanau e pei ona saunoa Aumua.

 

Ae mo i latou o lo o aumau i Amerika Samoa, e le o naunau i latou e avea ma sitiseni, ona o lo o mafuli i latou i le fa’a Samoa i aso fai so’o, ma naunau ai lava e puipui ma tausi le soifua fa’a Samoa sa latou soifua mai ai.

 

Ae na taua e le susuga i le Matua ia Pulu Ae Ae Jr, lea o lo o fa’auluulu i ai le Ofisa o le tama’ita’i faipule i le teritori nei, e le tatau lava i se tagata Amerika Samoa ona naunau e fia avea o ia ma sitiseni.

 

Na fa’ailoa e Pulu i le feiloaiga i le aso lea, e i ai a’afiaga e fetaia’i ma tagata Amerika Samoa pe a o o i le taimi e avea ai ma sitiseni, o le mafua’aga fo’i lena e mantu ai lava o ia, e sili atu le avea ma Nesionale nai lo le avea ma sitiseni.

 

Saunoa le afioga i le ali’i senatoa ia Galea’i M. Tu’ufuli i luma o le maota maualuga i le vaiaso nei e fa’apea, o le mataupu i le sitiseni, e le o se mataupu e fai e le malo se fa’aiuga, ae o le mataupu e lalafo i ai finagalo o le atunu’u atoa.

 

I le taimi o le faigamalo a Togiola ma Faoa, o le isi lenei mataupu sa tele i ai fesili a le atunu’u, pe fa’amata e tatau ona sitiseni Amerika Samoa pe leai fo’i.

 

Na taua e le afioga i le matua ia Togiola T. A Tulafono i le tele o taimi e fesiligia ai o ia e le atunu’u, i luga o lana polokalame o le Mo Lou Silafia i aso To’ona’i ta’itasi, na te le lagolagoina le avea o Amerika Samoa ma sitiseni o le Iunaite Setete.