Fa’alauiloa fa’afitauli mafua ai ona le lava faiaoga

Na fa’afofoga le maota o sui i le taeao ananafi a o fa’amalamalama e le Fa’atonusili o Aoga a le malo ni isi o mafua’aga e ala ai ona tula’i mai pea le fa’afitauli o lo o fetaia’i ma le Ofisa i tausaga taitasi, o le le lava lea o faiaoga e a’oa’oina fanau i totonu o potu aoga.

 

O ni isi o ia fa’afitauli e pei ona saunoa Vaitinasa Dr. Salu Hunkin-Finau e aofia ai le fa’amavae ese mai o faiaoga mai o latou tulaga fa’a faiaoga, atoa ai ma le to’atele o faiaoga e ua malolo litaea.

 

O le iloiloga na valaauina e le komiti o aoga a le maota o sui, lea na molimau ai Vaitinasa  ona o atugaluga ma fa’asea mai ni isi o faipule, i le tele o fa’afitauli o lo o fetaia’i pea ma le ofisa o aoga i le tele o taimi, e pei o le le lava o faiaoga, fa’aletonu pasi aoga, fa’aletonu kesi, nofoa ma faleaoga, atoa ai ma le fa’asea mai le afioga i le ali’i faipule ia Fatulegae’e Palepoi Mauga, i lona tete’e lea i se fuafuaga a le Ofisa o Aoga e aumai faiaoga mai Samoa e galulue i Amerika Samoa nei.

 

Ae na taua e Vaitinasa e fa’apea, “o le fa’afitauli o le le lava o faiaoga i totonu o potu aoga, e le o se fa’afitauli e fou i le ofisa, ae o se fa’afitauli e fa’aauau pea ona tula’i mai i tausaga uma lava, aemaise lava i le taimi e latalata ai o le a toe a’e aoga”.

 

I le va o Ie masina o Iuni e o o mai ia Aokuso e pei ona saunoa Vaitinasa, e to’a 51 tusi talosaga mai faiaoga ua faamavae mai a latou tulaga fa’a faiaoga sa ia sainia ma talia, tusa lea o le 17 tusi talosaga e faamavae mai le galuega fa’a faiaoga i totonu o le masina e tasi.

 

“O le fa’amavae mai o faiaoga mai le galuega fa’a faiaoga, e le o se mea e mafai ona ou taofia pe mafai fo’i e le matagaluega po o le kovana ona taofi, afai lava ua fia fa’amavae le faiaoga mai le galuega, pau la’u galuega e fai o le saini o le talosaga ma talia”, o le saunoaga lea a Vaitinasa.

 

Na fesili ni isi o faipule e fa’amanino ni isi o mafua’aga e ala ai ona fa’amavae faiaoga mai a latou galuega, ae na saunoa Vaitinasa, o ni isi o taimi e mafua ona fa’amavae faiaoga ona ua o o i le tausaga matua ua tatau ai ona malolo litaea, o ni isi o i latou e mafua ona ua le lava le malosi, ae o isi o tulaga i totogi po o isi lava fo’i mafua’aga e le o mafai ona manino.

 

Ina ua fa’atoa amata aoga i le masina na te’a nei, e tusa ma le 57 avanoa faiaoga sa manaomia i totonu o aoga maualuluga ma aoga tulaga muamua i le atunu’u, ae o se tala fiafia e pei ona taua e Vaitinasa i lana molimau ananafi, ua mae’a ona fa’atumu avanoa e 50, toe 6 lava nai avanoa faiaoga o lo o taumafai pea le matagaluega e fa’atumu, e mafua mai ona o lo o tau saili lava ni faiaoga e i ai le agava’a e tauave ai mataupu o lo o manaomia e pei o faiaoga e aoaoina mataupu o le Saienisi (Science).

 

Na faafetaia e Vaitinasa le polokalame na faatulaga e le alii kovana, lea ua mafai ai ona vave maua le tali i le faafitauli o le le lava o faiaoga, ina ua galulue faatasi le ofisa ma le Ofisa o Tagata Faigaluega a le malo e faanatinati le tuuina atu o avanoa faigaluega mo faiaoga ina ia faatumu ai le manaoga o lo o tula’i mai.

 

Sa ia faatepa foi le komiti i le fonotaga lea na valaauina e le alii kovana i le vaiaso na te’a nei, ma talosaga ai i fanau aoga o lo o galulue i le malo ua fa’ai’u mai ma fa’ailoga BA mai aoga i fafo, mo se avanoa e ofo mai ai lo latou taimi e avea ai i latou ma faiaoga mo fanau aoga mo se taimi le tumau, e fa’atalitali ai faiaoga tumau o lo o tausaili.

 

“O se tala fiafia i lea polokalame, e silia i le to’a 20 tama ma teine ua i ai fa’ailoga BA na mafai ona naunau e ofo mai lo latou taimi e avea ai i latou ma faiaoga le tumau mo le lua i le tolu vaiaso, ae o se tala fa’anoanoa, e o o mai i le taimi nei, toe to’alua o i latou nei o lo o totoe i totonu o potu aoga, ae ua fa’a ma’amulu uma le to’atele i le faigata o le galuega fa’a faiaoga, ae ua latou vaavaai atu e le faigofie le galuega o le a’oa’o o fanau, mafua ai loa ona mumusu i latou”, o le saunoaga lea a le tamaitai fa’atonu.

 

E tele fautuaga sa tuuina atu e afioga i faipule e fesoasoani ai i le tamaitai faatonu o aoga, i auala e foia ai le faafitauli lenei.

 

Saunoa Va’amua Henry Sesepasara, o se tasi o fuafuaga e tatau ona silasila mamao i ai le ofisa o aoga, o le tatala lea o le avanoa e faa faigaluega ai mo ni taimi le tumau i latou o lo o i ai le agava’a fa’a faiaoga ae o loo galulue i isi vaega o le malo, e o atu ai e aoao fanau, ina ia fesoasoani ai fo’i i le faafitauli o lo o tula’i mai.

 

Na taua e Vaitinasa le manaia o le fautuaga a le ali’i faipule, aua o lo o i ai i totonu o le maota ni isi sa avea ma faiaoga i tausaga ua mavae e pei o le tofa a Va’amua, Toeaina Faufanu Autele, Vaetasi Saena Tuumolimoli Moliga, ma Lemapu Suiaunoa Talo.

 

Na fautua ni isi o faipule i le tamaitai faatonu, pe aisea e le faaaoga ai fanau aoga ua faauu mai ma faailoga AA i mataupu fa’a faiaoga i le Kolisi Tuufaatasi e faiaoga i isi avanoa o lo o i ai, ae na tali Vaitinasa, e ui o lo o mafai ona latou faa faigaluegaia faiaoga o lo o umia fa’ailoga AA, peita’i o le mea moni, e le tatau ona galue se tasi o lo o ia umia se fa’ailoga AA fa’a faiaoga, ona o le fa’afitauli, e ese na alu atu e faiaoga ae toe alu ai fo’i le taimi o le matagaluega e tau toe a’oa’o ai lea faiaoga, e le gata fo’i i lea, e le o toe fa’a faigaluegaina i Amerika se tasi o ia umia se tikeri AA i matata fa’a faiaoga.

 

Na fa’ai’u le iloiloga i le talosagaina lea e faipule o le faatonusili o aoga, ina ia ave pea le fa’amuamua i auala e saili mai ai faiaoga e fesoasoani i le aoaoina o fanau aoga.