FA'AMOEMOE TAMAOAIGA ATUMOTU PASEFIKA I FAIGA FAIVA

Na taua e le Failautusi lagolago a le NOAA mo fagotaga fa'avaomalo, le susuga Russell Smith e fa'apea, talu atu o le gataifale le isi alagatupe tele e fa'amoemoe i ai le tamaoaiga o ni isi o atumotu o le pasefika, e maualuga ai lona talitonuga, e taua tele tulaga o faiga faiva i so o se atunu'u o le pasefika aua o iina e fua i ai le malosi o le isi vaega o le tamaoaiga o atunu'u laiti.

 

O le susuga ia Smith sa malaga fa'atasi mai ma se aumalaga e silia i le to'a 20 mai atumotu eseese o le Pasefika, e auai i le fonotaga lona 11 mo Faiga Faiva a le Pasefika o lo o faia i Samoa, ae na malaga mai e talia le valaau fa'aaloalo a le malo o Amerika Sampa, ina ia malaga mai e feiloa'i ma sui o le malo a o lumana'i ai le fonotaga i Samoa.

 

O le afioga i le ali'i kovana ia Lolo Matalasi Moliga, le Lutena Kovana ia Lemanu Peleti Mauga ma ni isi o sui o le kapeneta a le kovana, fa'atasi ai ma le Fa'atonusili o le Matagaluega o le Vaomatua, Faiga Faiva ma le Siosiomaga ia Dr. Ruth Matagi-Tofiga, na auai i le fa'afeiloa'iina o le au malaga, e ala i le 'ava o feiloaiga sa faia i le aso Faraile na te'a nei.

 

Na fa'afetaia e le afioga i le ali'i kovana le au malaga i lo latou taliaina o le fa'atalauula atu a le matagaluega ma le malo, ina ia malaga mai latou te feiloa'i ma fetufaa'i, a o lumana'i ai le fonotaga tele i Samoa.

 

"O lo outou taliaina o le fa'atalauula atu e afifio mai, ua atagia mai ai le maualuga o la outou silasila i le fa'atauaina o tulaga tau faiga faiva i totonu o le Pasefika aemaise ai Amerika Samoa", o se vaega lea o le saunoaga pu'upu'u a le ali'i kovana i le taimi na tauaao ai lana ipu i le taimi o le 'ava.

 

Saunoa atili le ali'i kovana e fa'apea, o le taua o mataupu e fa'atatau i faiga faiva i le sami, ona o iina o lo o taoto ai le tamaoaiga o atumotu o le Pasefika e aofia ai Samoanalua, ma afai e tele se taimi e fa'aalu e talanoa ma iloilo ai auala e fa'aleleia ai tulaga o faiga faiva, o le a le pine le tula'i mai o le tamaoaiga o le pasefika i se tulaga manuia.

 

"Aua nei galo ia te outou uma ua malaga mai, e fa'atusa atumotu uma o le pasefika o se aiga e tasi, ma o Amerika Samoa fo'i, o le isi lea vaega o le aiga, e saili i ai le tofa ma sasa'a i ai le fa'autaga, ina ia mautinoa e galulue fa'atasi ona ta'ita'i mo le manuia o tagata o le pasefika", o le isi lea saunoaga a Lolo.

 

Na taua fo'i e Lolo e fa'apea, o le isi auala o lo o fa'alagolago i ai aiga o le pasefika mo le latou tamaoaiga ma tupe maua, o ana mea totino o lo o maua mai i le sami ma le gataifale, peita'i e le mafai ona puipuia nei meatotino mo tagata o le pasefika, pe afai e le tutu fa'atasi ta'ita'i o le pasefika e fa'alelei ma puipui ana meatotino ma alamanuia o le sami, o le mea moni, e le iloa e tagata lautele po o ai latou te sua i ai.

 

Na taua e le susuga Smith i le Samoa News ina ua mae'a le 'ava e fa'apea, o le taua o le mafutaga a sui o le malo o Amerika Samoa ma ta'ita'i o atunu'u eseese o le Pasefika i le vaiaso na te'a nei, e mafai ai ona talanoa ma malilie i se vaega e fa'aleleia atili ai puipuiga mo tulaga o faiga faiva.

 

Na fesiligia e le Samoa News le susuga Smith i le autu moni o lenei fonotaga ua alo atu i ai sui o atumotu o le pasefika, na ia tali e fa'apea, o le taua o le fonotaga lenei, e mafai ai ona vaavaai sui o atunuu o le lalolagi o lo o aofia i faiga faiva, i auala e puipuia ai le soona fagotaina o i'a i ogasami o le pasefika, ma ia mafai fo'i ona fa'amaoni le aufai faiva i le fa'alauiloaina o faamaumauga i i'a o lo o latou fagotaina, ina ia iloa ai le tulaga malosi ma le vaivai ua i ai le i'a i ogasami o le pasefika.

 

"Afai e lelei ona puipuia le soona fagotaina o i'a i ogasami o le pasefika, o le a tulaga manuia le aga'i i luma o pisinisi o lo o fa'alagolago i le aano o le i'a, e pei o kamupani gaosi apa i'a i le lalolagi e aofia ai ma Amerika Samoa", o le saunoaga lea a Smith.

 

Na taua e Matagi-Tofiga e fa'apea, o le taua o le fonotaga lea a talimalo ai Samoa o le a mafai ona talanoaina ai mataupu e fa'atatau i faiga faiva i luga o le sami, e fesoasoani ai fo'i ni isi metotia mo Amerika Samoa, aemaise ai le pito laau o lo o tauave e lana matagaluega.