Ua fesiligia e ni isi o aiga na a’afia a latou mea totino i timuga ma lologa le fa’aiuga a le Vaega o Fesoasoani a le Feterale mo Fa’alavelave Fa’afuase’i (FEMA), le fa’aiuga lea ua fa’asalalau e se sui a le FEMA i le vaiaso nei, i lo latou teena lea o le tuuina atu o se fesoasoani mo meatotino a tagata ta’ito’atasi na a’afia i timuga ma lologa i le masina o Iulai na te’a nei.

Na taua e se tasi o tina na a’afia le tele o meatotino a lona aiga i timuga ma tafega, e tatau i sui o le FEMA o lo o malaga mai e asiasia nofoaga ma meatotino sa fa’aleagaina, ona fesili pe talatalanoa fo’i i sui o aiga na pagatia, ina ia o latou silafia ai tulaga tonu e fa’atatau i meatotino sa fa’aleagaina.

“O a lava ituaiga meatotino a aiga o le atunuu na aafia ma faaleagaina, o meatotino lava o meatotino, e tatau fo’i i le malo o Amerika Samoa ona fesoasoani mai i aiga na aafia mo le taimi o fesootaiga ma le FEMA, ina ia mautinoa e agavaa nai aiga vaivai i faamanuiaga nei mai le feterale”, o le saunoaga lea a le tina matua ia Paletina Maletino o Gataivai, lea fo’i na aafia lo latou aiga i tafega ma lologa.

Ae na taua e Fatu Mauga o Fagatogo e fa’apea, e le gata sa fa’aleagaina se vaega o lona fale ina ua solo i ai palapala ma ma’a, ae oo lava fo’i i le tele o meatotino sa i totonu o le fale na a’afia ma fa’aleagaina uma i tafega ma timuga.

O le toatele o aiga na aafia i le faalavelave lenei, e le gata sa leai ni fale e nonofo ai ae oo lava foi i lavalava ma isi mea e manaomia sa faaleagaina uma i timuga ma tafega.

O le mae’a ai o le faalavelave lenei i le amataga o le masina o Aokuso, na aapa mai ai loa le afioga i le kovana ma le faigamalo mo le ofoina mai o le fesoasoani muamua mo nai aiga na faaleagaina, e aofia ai ma le tau sailia o ni fale mau totogi e nonofo ai i latou, ae totogi i lalo o polokalame o lo o faatupe mai e vaega a le feterale.

O le vaiaso nei na faailoa mai ai e le sui sooupu a le FEMA ia John Hamil e faapea, o le ripoti a le sui o le FEMA sa malaga mai mo le suesueina o meatotino a tagata taitoatasi sa faaleagaina i timuga ma lologa, ua manino mai ai e le o lava ni vaega sa faaleagaina e ono mafai ai e le FEMA ona ofo mai se latou fesoasoani mo tagata taito’atasi.

Na taua e Hamil i se pepa o faamatalaga e faapea, o le aso 12 Setema 2014 sa tuuina atu ai sa latou faaaliga i le alii kovana ia Lolo Matalagi Moliga, e fa’ailoa atu ai le le lava o mea sa faaleagaina e ono mafai ai ona tuuina mai se fesoasoani a le FEMA mo tagata taitoatasi, e ui sa i ai vaega o le atunuu i lona itu lautele sa faaleagaina.

O le lua vaiaso talu ai na tuuina mai ai e le alii peresetene o le Iunaite Setete ia Barack Obama sana faasilasilaga, e aloaia ai le a’afia o Amerika Samoa i timuga ma lologa, ma ua manaomia ai se fesoasoani mo mea sa fa’aleagaina, ina ia mafai ai ona toe fa’aleleia meatotino a tagata ta’ito’atasi ma kamupani sa fa’aleagaina.

O le fa’aaliga mai le alii peresetene o le Iunaite Setete, sa tuuina mai ina ua tauaao e lona ofisa se tusi sa tuuina atu i le alii kovana ia Lolo, e fa’ailoa atu ai tulaga uma sa faaleagaina i le teritori atoa ai ma le talosagaina o se fesoasoani tau tupe silia i le $5 miliona, e toe fa’aleleia ai mea uma sa fa’aleagaina.

O le toatele o aiga sa aafia maota ma laoa i timuga ma lologa, e lei faatali i latou i ni fesoasoani a le malo po o le feterale, ae sa toe foi lava i latou ma amata ona toe fa’aleleia fale e toe faamautu i ai o latou aiga.

O galuega sa gafa ma ni isi o aiga i Gataivai ma Fagatogo e aofia ai le fufulu ese o le palapala sa to’a i totonu o le fale, atoa ai ma le toe fausia o vaega o maota ma laoa na faaletonu ina ua solo i ai palapala ma ma’a.

O ni isi o aiga sa mafai ona maua se fesoasoani mai le malo e faamautu ai i fale mautotogi, ao fa’agasolo ai galuega mo le toe fa’aleleia o mea sa fa’aleagaina i maota ma laoa.