Le toe mafai pisinisi faipa’aga ona toe sponsor tagata mai fafo

Afai ae pasia e le Fono Faitulafono le pili tau fa’aofi lea na fa’aulu e le faigamalo a Lolo ma Lemanu e toe teuteu ai le Tulafono mo le sponsorina o tagata mai fafo, o le a le toe mafai ai loa e ituaiga pisinisi ua taua o “Pisinisi Faipa’aga” ona latou toe sponsor ina ni tagata mai fafo, lea e pei ona mafai ona latou faia i le taimi nei, e pei ona taua e le Loia Sili ia Talauega Eleasalo Ale i sana molimau i luma o le maota o sui ananafi.

 

O Talauega na molimau i luma o le Komiti o Mataupu tau Tulafono a le maota o sui, ina ua iloilo e le komiti le pili e toe teuteu ai le tulafono mo mataupu tau Femalagaaiga.

 

O le pili e pei ona talanoaina e le maota o sui, lea fo’i ua mae’a ona pasia i lona faitauga fa’alua i le taeao ananafi, o se tasi o taumafaiga a le alii kovana e fa’aleleia ai tulaga tau femalagaaiga i le teritori, e pei ona taua e Talauega i lana molimau.

 

“O le ulua’i taumafaiga a le faigamalo o le pili o le Amnesty lea ua outou pasia, lea la ua tu’uina mai le vaega lona lua o lenei taumafaiga e pei ona i ai le tulafono lenei, e toe teuteu ai le avanoa o lo o mafai ai e pisinisi ona sponsor tagata mai fafo, ma le fa’amoemoe o lo o i ai isi tulafono o lo o mulimuli mai e fa’aleleia atili ai tulafono tau femalagaaiga i le teritori”, o le saunoaga lea a Talauega.

 

O le vaega o le tulafono lea e mafai ai ona sponsor e le pisinisi ua fa’ataga ona galue i Amerika Samoa tagata mai fafo, o se tasi lea o auala ua maitauina le tupu tele ai o le fa’afitauli i tagata mai Asia ua fa’atupulaia i le atunu’u, ae o se vaega fo’i o le tulafono ua fa’aleagaina ai le isi vaega o le tulafono tau femalagaaiga, lea e fa’atapula’a ai i le 350 tagata mai fafo e mafai ona ulufale mai ma talia e nonofo i Amerika samoa i le tausaga.

 

“O le fa’afitauli lea ua maitauina i le taimi nei, ua tele naua pisinisi laiti ua mafai ona fa’atutu e tagata mai fafo, e ala i le faipa’aga lea ma tagata Amerika Samoa, ae atoa loa le tausaga pe lua fo’i, ona fa’asaga atu loa lea o tagata mai Asia ua toe fai suiga i le maliliega na fa’avae ai le pisinisi, ina ia mafai ai ona pulea na tagata Asia le pisinisi ae eu eu ese tagata Amerika Samoa e to’atasi pe to’alua fo’i sa latou amataina mai le pisinisi, ona fa’aaoga ai loa lea e tagata Asia nei le pisinisi e sponsor mai ai tagata mai o latou atunu’u e galulue i Amerika Samoa, po o le aumai ai fo’i o a latou lava aiga e pei o ta’ito’alua po o fanau fo’i, ma tula’i mai ai loa le fa’afitauli e pei ona ou fa’ailoa muamua atu”, o se vaega lea o le saunoaga a le loia sili.

 

Ina ua fesiligia e le taitaifono o le Komiti a le maota o sui ia Vui Florence Saulo le loia sili pe fia le aofa’i o ni pisinisi o lo o latou faia lea ituaiga amio i le atunuu, ae na tali le loia sili, “pe a ma le to’a 150 pe sili atu fo’i”.

 

“O se tasi o fa’afitauli o lo o fefiloi i le mataupu lenei, e le gata o le soli ai o le tulafono i le aofa’i o tagata mai fafo e fa’ataga ona ulufale mai i le atunuu i le tausaga, ae ua punitia ai ma le avanoa sa tatau ona maua e tagatanuu o Amerika Samoa e galulue ai i avanoa faigaluega i le teritori, ina ua aumai e pisinisi nei tagata o latou aiga mai Asia e galulue ma ave avanoa faigaluega i Amerika Samoa”, o le saunoaga lea a le loia sili.

 

“Ou te manatu, ou te talosaga atu fo’i i a outou afioga i faipule, e le gata ua tatau ona taofi lenei mea ina ia aua nei toe tula’i mai, ae tatau fo’i ona tatou pasia le tulafono ina ia mafai ai ona foia le tele o le mau fa’afitauli o lo o aafia ai mataupu tau femalagaaiga a le teritori”, o le isi lea saunoaga Talauega.

 

“O le agaga o le tulafono taufaaofi lenei, tuu pea le avanoa i pisinisi tetele ua mautu ma i ai lo latou agaga e faaauaua pea ona galulue mo le manuia o le tamaoaiga o Amerika Samoa, e mafai ai ona latou aumaia pe sponsor tagata mai fafo, ae o se upu lava ia i pisinisi laiti faipa’aga, latou te le toe mafai ona faia lea tulaga”, o le saunoaga lea a Talauega ina ua fesiligia e sui o le komiti.

 

O le isi fa’afitauli na taua e le loia sili i lana molimau ua maitauina i pisinisi faipa’aga laiti nei, e tapuni loa le pisinisi ua gau, ona ave loa lea o tagata faigaluega mai Asia sa sponsor i lalo o le pisinisi ua gau e faa faigaluega i isi pisinisi a tagata Asia, ae o le tulaga sa’o lava e tatau ona i ai, o le taimi lava e le toe gaioi ai le pisinisi ua gau, o le taimi foi lea e tatau ona toe fa’afo’i uma ai tagata sa sponsor e le pisinisi i atunu’u na malaga mai ai.

 

O ni isi o faipule sa fa’aalia lo latou popole i le tulafono taufaaofi lenei, ina ne’i avea le pasia e le Fono Faitulafono ma itu e taofia ai le vaega o le tulafono e taua o le (special provision), le vaega lea e mafai ai ona sponsor e le pisinisi tagata mai fafo o lo o i ai le agava’a fa’apitoa e le o maua i Amerika Samoa, e malaga mai ai e galulue i le teritori, peita’i na fa’amanino e le loia sili e fa’apea, “o le tulafono lenei e fa’apitoa lava mo pisinisi laiti faipa’aga, ina ia aveese ma fa’asa ona latou toe sponsor ina ni tagata mai fafo, ae o lo o i ai pea le malosi i pisinisi tetele ma mautu latou te sponsor ina ai tagata mai fafo, e pei o le kamupani i’a o le StarKist Samoa ma isi pisinisi tetele fa’apena, o lo o i ai le agaga ma le fa’anaunautaiga e galulue pea ma fa’amautu la latou tautua i le teritori.

 

Ina ua manino le mataupu i le fa’amalamalamaga a le loia sili, na saunoa ai loa ni isi o faipule e lagolago le tulafono ma ia vave pasia, ina ia taofia ai le toatele o tagata mai fafo ua lolofi mai i Amerika Samoa.