LOLO: Ou te le o sailia se auala e tuli ese ai se Fa'atonusili
Na fa’aalia e le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga i luma o lana kapeneta i le aso Lua o le vaiaso nei e fa’apea, e mafua ona la talosagaina ma le afioga i le lutena kovana ia Lemanu Peleti Mauga ripoti mai afioga i Fa’atonusili o Ofisa ma Matagaluega a le malo, o le la naunau lea e fia malamalama i galuega sa fa’atinoina e le Fa’atonusili ma lana matagaluega i le lua tausaga ua tuana’i, ae le fa’apea o la taumafai e saili se auala e tuli ese ai se fa’atonusili mai lana galuega.
O lea saunoaga mai le alii kovana na tali e ai ni isi o le kapeneta, peita’i o le agaga o le saunoaga a Lolo, o le toe fa’amanatu lea i afioga i Fa’atonusili e le i tauaao atu a latou ripoti mo galuega fa’atino (performance report) ina ia fa’ao’o atu loa ripoti la te silasila i ai ma Lemanu.
O le fa’amanatu mo ripoti o galuega fa’atino e fa’apitoa lea mo Fa’atonusili o Matagaluega ma Ofisa a le malo, ae o Pulesili o Ofisa Tumaoti, e tu’u atu sa’o a latou ripoti i le Komiti Fa’afoe latou te iloiloina ma tuu atu ai sa latou fa’aiuga.
“E o o mai lava i le taimi nei o lea lava ma te fa’atalitali ma Lemanu mo le tu’uina mai o ripoti mai ni isi o outou ua uma ona tu’uina atu i ai le fa’amanatu”, o le saunoaga lea a Lolo.
Saunoa Lolo e fa’apea, ua fa’atele ona la fautuaina ma Lemanu sui o le kapeneta i le tele o masina ua tuana’i atu, ina ia fa’ao’o atu a latou ripoti mo le iloiloina, ae o o mai lava i le taimi nei la te le i tauaaoina lava ni isi o ripoti, ae o ripoti o lo o la mana’omia o ni ripoti e faigofie ona saunia.
“Matou te le o fai atu i ni ripoti fa’alekuata e sili ona faigata ona tapena, o lea ma te fautua atu e tuu mai ripoti pito sili ona faigofie e na o le tasi le itulau po o le fuaiupu fo’i, e fa’amatala mai ai po o a au galuega sa fa’atinoina mo le manuia o lau matagaluega ma le atunu’u i le lua tausaga talu ai”, o le saunoag lea e Lolo.
“E taua tele ripoti o lo o ma fa’atalosagaina e aumau, pau lea o le auala e mafai ai ona ma malamalama lelei i lau galuega o lo o fa’atino, po o tulaga manuia ma lelei galuega o lo o e fa’atinoina mo le manuia o le atunu’u”, o le isi lea saunoaga a le alii kovana.
“E tatau fo’i ona outou silafia, e le fa’apea o lo o ma taumafai ma le lutena kovana e saili se auala e aveese mai ai outou mai le nofoa o le Fa’atonusili, e leai, ae mafua ona ma faia lea tulaga, ma te fia tu’u atu la ma fa’amanuiaga ia te oe ina ia manuia auala e fa’atino ai lau tautua i le malo ma le atunu’u”, o le isi lea saunoaga a le alii kovana.
“Afai ma te iloiloina lau ripoti ua tuuina mai, ae ma te iloaina ai tulaga lelei i le fa’atinoina o lau galuega, ma te fa’ailoa atu lava ia te oe o lo o tulaga lelei le fa’atinoina o lau galuega, i lea auala, o le a fesoasoani lea i le fa’aleleia atili o lau tautua ma lau auaunaga i le malo ma le atunu’u, o le mafuaaga lena ua ma talosagaina ai a outou afioga i fa’atonusili, fa’amolemole, fa’aalu sina taimi e tapena ai lau ripoti ma tu’uina mai i lo’u ofisa se i ma vaavaaia i ai”, o le isi lea saunoaga a le alii kovana sa tu’uina atu i lana kapeneta.
O le fuafuaga e pei ona taua e le alii kovana, la te iloiloina ta’itasi ma le afioga i le lutena kovana ripoti a fa’atonusili e tu’uina atu, ina ia maua ai le avanoa latou te fetufaa’i ma fa’asoa ai ma le fa’atonusili e ana le ripoti.
“Ma te le o taumafai ma Lemanu e saili ni masei po o ni tulaga e fa’avaivaia ai lau tautua mo le malo, ae o le aoga o le iloiloga lenei ma le fetufaaiga, e mafai ai ona e fesili mai i ni auala e fa’aleleia ai lau tautua, e mafai fo’i ona ma fesili atu po o a ni au fautuaga e tuuina mai e fa’aleleia atili ai le auaunaga a le malo”, o le saunoaga lea a le alii kovana.
E pei ona fa’alauiloa e Lolo i le ulua’i fonotaga a le kapeneta i le 2013 ina ua fa’atoa manumalo le la faigamalo ma Lemanu i le ta’ita’iina o le atunu’u mo le isi fa tausaga, sa ia fa’ailoa ai i le kapeneta e fa’apea, o le tofiga fa’a fa’atonusili ua tofia ai i latou, e le 4 tausaga le umi e pei ona masani ai le tele o nofoaiga ua mavae, ae na o le 2 tausaga le umi o lea tofiga.
E mafua lea tulaga, la te manana’o ma le lutena kovana ia mae’a lava le lua tausaga ma iloilo le tautua a le fa’atonusili i le malo, e le gata o galuega fa’atino a lana matagaluega, ae o galuega fo’i o lo o mafai ona ausia e tagata faigaluega taitasi e tautua ai i le malo.
“O tatou o ta’ita’i o le atunu’u, o la tatou pito laau o le faia lea o fa’ata’ita’iga lelei e fa’ata’ita’i ma vaai uma i ai tagata faigaluega a le malo, ona latou mulimuli ai loa lea i ai, ina ia fai fo’i ma fa’ata’ita’iga mo isi o lo o mulimuli mai”, o le isi lea saunoaga a le ali’i kovana.
O le avea o se tasi ma ta’ita’i e pei ona saunoa Lolo, e le gata na te faia fa’ata’ita’iga lelei i tagata faigaluega ma le atunu’u, ae o ia fo’i e taulamua i suiga taitasi ina ia mautinoa e manuia ai le atunu’u.
Ua i ai le fa’anaunauga o Lolo ma lana faigamalo, o le tauaofiaga muamua o le nofoaiga lona 34 a le Fono Faitulafono i le tausaga fou, o le a tu’uina atu ai fo’i tofiga a le kovana i luma o le Fono Faitulafono mo le fa’amaoniaina.
