LOLO: Tu’u ai pea tagata faitio e ola faitio ai pea
Ua fautuaina e le afioga i le alii kovana ia Lolo Matalasi Moliga lana kapeneta i se latou fonotaga ananafi, ina ia fa’agalo faitioga e tele o lo o fai mai e ni isi o le atunu’u, ae taula’i pea le latou vaai i le fa’atinoina lea o galuega mo le manuia o le atunu’u.
O lea fautuaga mai le alii kovana, na tuuina atu lea i le kapeneta ina ua mae’a ona fa’alauiloa e le afioga i le matua ia Utu Abe Malae ni isi o le atunu’u o lo o fa’asea ma tu’u fesili, pe aisea ua o ai fua le malo e fufulu ma fa’alelei faleaoga, ae o le matafaioi tonu lena a le malo.
Na fa’ailoa e Utu i luma o le kapeneta e fa’apea, e to’atele naua tagata o le atunu’u o lo o fa’asea ma faitio i le tele o taumafaiga a le malo o lo o taumafai e fa’atino i le taimi nei, e fesoasoani ai i le atina’e o vaega eseese o le malo, e pei la o le polokalame a le kovana e Fa’atamafai ai e Matagaluega ma Ofisa a le malo Faleaoga i le atunu’u.
Saunoa Utu e fa’apea, o le fa’asea tupito a ni isi o tagata o le atunu’u i le taimi nei, o lo o fa’atatau i le tigaina fua lea o tagata faigaluega e fa’amama faleaoga ae le ta’atia pea lea matafaioi i le malo latou te fa’atinoina.
“Soo se taimi lava e faitio ma fa’asea mai ai tagata o le atunu’u ia te a’u e fa’atatau i le polokalame o le fa’amamaina o faleaoga, ou te le nofonofo ae ou te tali atu i ai e fa’apea, e mafua ona faia galuega nei, ona o Amerika Samoa o se atunu’u e vaivai lona tamaoaiga, e le tele ni ana tupe, o le mafua’aga lena e tatau ai ona galulue tagata uma mo le manuia o le atunu’u ma le malo,” o le saunoaga lea a Utu.
Na fa’asa’o e Lolo le saunoaga a Utu e fa’atatau i tagata faitio i fuafuaga a le malo, ma ia saunoa ai e fa’apea, e tiga lava ona taumafai le malo e fai galuega lelei e tele mo le atunu’u, e to’atele lava tagata e fa’atuiese, ae le o faia e le malo ni fuafuaga mo se vaega o le atunu’u, o lo o faia mo le atunu’u atoa.
“Tatou te malamalama lelei lava i le atunu’u lenei, e tau fai atu loa se galuega lelei faitio, o le masani lava lena a ni isi o i latou, o le faitio i taimi uma, ae tatau fo’i ona silafia e le tatou kapeneta, e tatau lava ona i ai ni tagata faitio, o le latou masani lava fo’i lena, aua a leai fo’i ni faitioaga e le manaia le atunu’u,” o le saunoaga lea a Lolo na tali-e ai le kapeneta.
O se tasi o mataupu na taua e le ali’i kovana sa ia maua ai faitioaga mai ni isi o le atunu’u, o le polokalame lea e faa faigaluega ai e le malo fanau aoga e fa’au’u mai i aoga i fafo ma fa’ailoga, ona o le naunau o le malo ia maua ni galuega e galulue ai fanau nei i totonu o le malo, ma amata loa ona fa’ata’ita’i i latou i le fa’atinoina o galuega a le malo.
“E silia i le $2 miliona o lo o fa’aalu e le malo i tausaga uma lava i le polokalame lea e faa faigaluega ai fanau aoga, ona o le naunau ia mafai ona fa’amasani fanau i galuega a le malo, aua o i latou o le a avea ma ta’ita’i i le lumana’i, e tele naua nei tupe e fa’aalu e le malo e fa’aleleia ai lumana’i o fanau a le atunu’u, a o lea ua ou fa’alogo e i ai le tagata e to’atasi o lo o fa’asea ai, ou te manatu ailoga o mafaufau loloto lea tagata fa’asea i le taua o polokalame o lo o faia e le malo mo le atina’e o fanau,” o le saunoaga lea a le ali’i kovana.
Saunoa atili le ali’i kovana e faapea, e le o vaai le malo i le tausaga fou poo le isi lua i le tolu masina, ae o lo o taula’i lana vaai i le lumana’i o le malo i totonu o le isi 10 tausaga, aua o fanau nei e avea ma ta’ita’i o le atunu’u i le lumana’i.
O le afioga i le ali’i senatoa ia Galea’i M. Tu’ufuli sa ia fesiligia le Fa’atonusili o Aoga a le malo ia Vaitinasa Dr. Salu Hunkin-Finau, i le talafeagai o le polokalame lea e ofo atu ai e le malo avanoa faigaluega mo fanau e i’u mai i aoga i fafo e galulue ai i le malo.
Saunoa Galea’i e fa’apea, i lona talitonuga, o le polokalame lea o le “Apprenticeship”, e le fa’atatau i ni galuega fa’a ofisa, ae fa’atatau i matata e aofia ai le Faa-eletise, Palama, Kamuta, Inisinia ma isi lava ituaiga matata e fa’apena, lea e maua ai le avanoa e toe aooga ai i latou e fa’alautele lo latou iloa i le fa’atinoina o le galuega.
Na fa’ailoa e Lolo i lana kapeneta e faapea, tusa lava pe tele faitioaga a le atunu’u, tu’u ai pea le atunu’u e faitio ae galulue pea le malo e fa’atino lana pito laau, o le tautua lea ma fa’atino atina’e mo le atunu’u.
Sa ia taua fo’i e fa’apea, e fiu lava tagata faitio ma faasea e fai le latou galuega, ae a vaai mai lava o loo aga’i pea atina’e ma galuega a le malo i luma, ona te’i lava lea ua fa’amuta lo latou olaga faitio.
