POU TIUTE A LEOLEO


[ata: SN]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

LOKA SE TAMALOA UA LE USITAI FAATONUGA A LE FAAMASINOGA

O Iuni 23, 2026, sa o’o atu ai le vala’au a se tina loto mafatia, i le Ofisa a Leoleo, i Fagatogo, e tusa ai ma lona to’alua, ua toe o’o atu i le latou fale, ae ua mae’a ona faia le faatonuga a le faamasinoga, e faasa ai.

[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia ma molia, i lenei faalavelave, aua le puipuiga le na a’afia.]

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, na tupu mai lenei faalavelave, i le te’a o le lua, i le vaveao o Iuni 23, 2026.

Ina ua valaau atu ia le tina sa a’afia, i leoleo, sa ia fa’ailoa atu iai, le iai o le na molia, i fafo o lona fale, ma ua le motu le tu’itu’i mai i le faitoto’a.  Na fa’ailoa atu foi e le tina na a’afia, i leoleo, ua mae’a ona iai se fa’atonuga faaletulafono mai i le faamasinoga maualuga, e faasa ai ona toe o’o atu ia le na molia, i lo latou fanua ma lo latou fale.

E taunu’u atu leoleo, o lo’o iai pea, ia le na molia, i fafo o le fale.

Sa tapaina e leoleo ia le pepa mai i le faamasinoga ma ina ua mafai ona faamaonia e leoleo, ia le faamatalaga a le tina na a’afia, sa o latou ave faapagotaina ai loa, ia le na molia, ona ua ia le usita’ia ia le faatonuga a le faamasinoga.

Na malaga ese nisi o sui malu o le malo ma le na molia, ae na faamuli isi, e fa’atalanoa ia le tina na a’afia.

Ma e tusa ai ma le faamatalaga a le tina, sa maua mai le faatonuga mai i le faamasinoga, ia Iuni 11, 2026, ina ua tonu ia te ia, e tatala le la faaipoipoga, ona o le masalomia o lona toalua, i le le faamaoni, i lo la va.

Sa ta’ua foi e le tina na a’afia, e le o se taimi muamua lea, ua o’o atu ai ia le na molia, i lo latou fale, talu ona maua mai le fa’atonuga mai i le faamasinoga.

Na alu atu foi ia le na molia, i le vaiaso na muamua atu, ma sa ia (tina) fa’aali atu i le na molia, ia le pepa mai i le faamasinoga ma ia (tina) tuli’eseina ia le na molia, mai i le fanua.  Sa lapata’ia ai e le tina na a’afia, ia le na molia, i le valaau o leoleo, pe a ia (le na molia) toe alu atu.

Ae peitai, o lena vaveao, sa toe alu atu ai le na molia ma amata ona tu’itu’i atu i le faitoto’a pito i luma, o le fale.  Na fa’ailoa atu foi e le tina na a’afia, i leoleo, ia le mana’o o le na molia, e fia alu atu i totonu o le fale, e la te talanoa.  Ae sa musu le tina e tatala mai le faitoto’a.  Sa ta’ua e le tina na a’afia, ia lona fefe tele, i le alu atu, o le na molia.

Sa popole foi o ia (tina), i le mafua’aga ua alu atu ai ia le na molia, i le vaveao o lea aso, ina nei ona (le na molia), faia se tulaga ia te ia (tina). O lea, na ia valaau ai loa leoleo, mo se fesoasoani.

O moliaga a le na tu’ua’ia i lenei mataupu, na aofia ai:

Faitauga 1:  Solivale o fanua (sauaga i totonu o le aiga) - O se vaega ‘E’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe, e le silia ma le $500; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2:  Le usitai i se faatonuga a le faamasinoga - O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe, e le silia ma le $1,000; po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 le vaegatupe sa faatulagaina, e mafai ona toe tatalaina ai le na molia, a’o faagasolo lona faamasinoga.

MOLIA NI ALII SE TO’ALUA I LE FA’AO’OLIMA MA LE FAATUPU VEVESI I TOTONU O LE NU’U

O le afiafi o le aso 25 o Iuni, 2026, na vala’au ai e se tamaitai ia le Ofisa a Leoleo i Tafuna, ona o ni alii se to’alua, e aofia ai se alii talavou, sa le gata i le pisapisa o ma laulauvavale i luma o lona fale, ae faapea foi lo la fa’ao’olima i seisi alii.

O se tasi o la’ua na molia i lenei mataupu, o le alii o PJ Niue, lea ua molia, i le Faatupu Vevesi i nofoaga faitele ma le Fa’ao’olima.

O lo’o fa’ataunu’uina iloiloga a le alii talavou, i faamasinoga mo fanau talavou.

Ina ua taunu’u leoleo, sa faamatalaina e le tamaitai na valaau i le ofisa a leoleo, ia lona lagona o ni alii o palauvavale ma pisa leotele, mai i fafo.  Ina ua ia savali atu e va’ai, na ia iloa atu ai ia la’ua ua molia, o fa’ao’olima mai i seisi alii, i tafatafa o le auala.

Na valaau atu iai le tamaitai, i le toalua ua molia, e soia, a’o alaga le na a’afia, e valaau ia leoleo ma tamo’e atu i lona fale, a’o tuliloa atu o ia e PJ ma leisi alii ua molia, ma u’u ni ma’a i o la lima.

Sa ta’ua e le molimau, ia lona lagonaina o le pa’o o ma’a i luga o apa o se fale, ae taunu’u atu loa ma leoleo.

Na le umi ona saili e leoleo ia PJ ma le alii talavou, ae maua loa i la’ua.  Sa sogia e leoleo ia le malosi o le manogi pia, i nei alii.

I le faamatalaga a le alii na a’afia, i leoleo, na alu i le faleoloa, ae ona maitauina ni alii se to’atolu, o mulimuli atu ia te ia, e foliga mai o lo’o onana.  Ma na osofa’ia mai o ia i tua, ma ia pa’u ai i lalo.  Ae na mafai ona ia sola ese atu ma tamo’e agai i le latou fale, ma valaau i lona tina, e vala’au leoleo.

Sa ta’ua e le alii na a’afia, na le tali mai i le osofa’iga o ia, ona o lo’o nofo va’ava’aia.  Sa ia ta’ua foi, le o’o atu lava o le tuliloaina o ia, i totonu o le latou fanua, ma sa tau’ai e nei alii, ia le latou fale, i ni ma’a.

Na fa’atalanoaina e leoleo, ia se tamaitai na a’afia foi i lenei mataupu, ma na ia ta’ua, ia lona iai i totonu o le fale, ina ua ia lagona le alaga a se tagata, e soia ma ia tamo’e atu ai i fafo, ma ia vaaia ia le fasiga e i la’ua na molia, ia se alii.

Sa ta’ua e le tamaitai na aafia, ia lona taumafai e taofi le misa, ae tu’i mai e se tasi o alii ia, ia lona ulu.  Ona ia tago atu lea i se la’au ma sasa ai.  Ae na tu’i faalua mai o ia, ae o le taimi lea ua mafai ona toso ese mai ia le alii na fasi.

Na fa’atalanoa foi e leoleo, ia le tina o le alii na fasi, ma sa faamatala e le tina ia lona molimauina o nei alii (le na molia) o mulimuli atu i lana tama, ma aisi se sikaleti.  Ona amata lea ona fasi e i latou (le na molia) ia lana tama, i le auala, e ui ina ona valaau atu iai, e soia.  Sa mafai ona sola ‘ese mai lana tama, ma tamo’e mai i le latou fale, ae na tuliloa mai e alii na molia.

Ina ua o’o atu i le latou fanua, na faamatala e le tina, ia le amata ona tau’ai e nei alii, ia le latou fale, ma na toeititi ona lavea ai.

O moliaga o PJ Niue, na aofia ai:

Faitauga 1:  Faatupu Vevesi i nofoaga faitele - O se vaega ‘E’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe, e le silia ma le $500; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2 & 3:  Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu - O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le tasi tausaga, po o se sala tupe, e le silia ma le $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Na lokaina ia le na molia, e aunoa ma se vaegatupe faatulagaina, e mafai ona toe tatalaina ai i tua, a’o faagasolo lona faamasinoga.