Fa’ate’a se to’oto’o o Ofu, Manu’a ma le faiganu’u
O le Aso Sa na te’a nei na faia ai se faaiuga a Ali’i ma Faipule o Ofu i Manu’a, ina ia faate’a mai le faiganuu le tofa Malae Tau Malae ona o mataupu mataga e pei ona alia’e mai i totonu o le nuu faasaga ia te ia.
O lenei faai’uga na faamaonia mai e le tofa i le Tootoo ia Le’i Sonny Thompson, le Faatonusili o le Matagaluega o Tagata Faigaluega, i le Samoa News i le aso ananafi.
Na saunoa Le’i e faapea, e le’i faigofie le faaiuga a alii ma faipule faasaga ia Malae, ona o lo o i ai pea le mataupu i luma o le faamasinoga e le’i faia i ai se iuga a le fa’amasinoga, ae talu ai e i ai lava faaiuga a ali’i ma faipule e tatau ona faia i mataupu e oia ai le igoa ta’uleleia o le afioaga, atoa ai ma le iloiloina o mea o lo o tutupu i totonu o le nuu, o iina na faavae ai le faaiuga ina ia faate’a Malae ma le faiganuu.
O le masina o Ianuari 2012 na faila ai e le malo moliaga faasaga ia Malae ona o tu’uaiga i lona faia o ni uiga mataga faafeusuaiga i ni tama’ita’i se to’alua e ta’i 16 tausaga le matutua sa nonofo i lona aiga.
O lo o molia e le malo Malae i moliaga mamafa ta’i lua o le faia o uiga faasotoma; tagofia o itutinosa o ni tama’ita’i; faiga o uiga mataga i ni tama’ita’i, atoa ai ma le faiaiga faamalosi i ni tama’ita’i e laiti i lalo o le tulafono.
E faalupe Malae ma le afioga i le alii faipule ia Toeaina Faufano Autele i totonu o le saofaiga a alii ma faipule a Ofu, o i laua ‘o vae o tootoo’, afai e le i ai le tootoo a Le’i ma Velega Savali Jr i totonu o le nuu, o i laua e faia faaiuga a le nuu.
E lua faaiuga na iloilo i le fonotaga a alii ma faipule a Ofu mo Malae, o le faate’a ese o Malae ma le faiganuu, po o le faate’a o lona aiga atoa mai totonu o le nuu, ae ina ua umi se taimi o fefaloa’i le mataupu ma to’atele fo’i ni isi o matai na tete’e i le faaiuga e fa’ate’a Malae ma lona aiga mai le nu’u, na autasi ai loa ali’i ma faipule i le faaiuga ina ia fa’ate’a ese na o Malae mai le faiganuu a Ofu, lona uiga e mafai lava ona nofo i le nuu ae le toe auai i fonotaga ma soo se mea fai a ali’i ma faipule o le nuu.
Na fesiligia le tofa Le’i pe sa i ai se taimi na taumafai ai Malae e faia sana faatoesega i ali’i ma faipule o le nuu, ma sa ia talosaga mo sona avanoa e faatoese ai i le nuu, peitai sa teena lea talosaga ae ua faatonuina Malae ina ia tula’i ese mai le maota sa fono ai le nuu.
Saunoa Le’i, o ia e aiga ia Malae, ma o le tausaga na te’a nei sa faia ai le ulua’i fonotaga a le nuu faasaga ia Malae, peita’i sa toe “moe le toa seia i ai se isi aso”, ae ina ua alia’e mai le mataupu faasaga i le uso a Malae ia Hanipale Malae lea fo’i ua molia e le malo i le ituaiga mataupu lava e tasi o lo o tu’uaia ai Malae, o iina na amata ai loa ona pisa tagata o le nuu i le tuai ona fai o se faaiuga faasaga ia Malae ma lona aiga, ma tuuaia ai le sootaga faaleaiga a Malae Le’i, o le mafuaaga lea o le tuai o se faaiuga.
“E le’i faigofie le faaiuga ua faia, ae talu ai e tatau lava ona tula’i alii ma faipule e faatino ona tiute, o le mafuaaga lena ua manatu ai e le tatau ona toe alofia se faaiuga e faia faasaga i lenei mataupu,” o le saunoaga lea a Le’i.
Na saunoa foi Le’i e le o se ulua’i taimi lenei ua a’afia ai Malae i nei ituaiga mataupu, ae na iai se manatu, na avea le ulua’i mataupu ma lesona a’oa’o ia te ia, ae peitai, ina ua toe tula’i mai lenei mataupu, na manatu ai loa alii ma faipule, e foliga mai e le o i ai se aoaoga taua o maua e Malae.
Na fesiligia e le Samoa News le tofa Le’i pe i ai se avanoa e mafai ai e alii ma faipule o Ofu ona toe liliu lana faaiuga ua faia faasaga ia Malae, pe afai e uma ane e le faamaonia moliaga faasaga ia te ia, ae na saunoa Le’i e faapea, tusa lava pe le faamaonia moliaga faasaga ia Malae, ae o le faaiuga lava ia a alii ma faipule o le nuu, o lo o faavae i mea o lo o tutupu i totonu o le nuu, ma e i ai lona talitonuga ailoga e mafai ona toe suia le faaiuga ua faia faasaga ia Malae.
O lo o faagasolo pea i luma o le faamasinoga maualuga i le taimi nei le mataupu i le va o Malae ma le malo.
