Tete’e Sanitoa i le pili kovana fa’avae ai se faletupe fou
E na o le afioga i le ali’i faipule ia Larry Sanitoa, o ia fo’i lea o le Ta’ita’ifono o le Komiti o le Tamaoaiga a le maota o sui na tete’e i le pili a le kovana e fa’avae ai se Faletupe fou i le teritori, ina ua pasia e le maota o sui i le taeao ananafi le tulafono i lona faitauina fa’atolu, i le palota e 16-1.
Na pasia e le maota o sui la latou pili fa’atasi ai ma suiga, ma ua taoto atu nei i le maota maualuga mo sa latou fa’aiuga.
O suiga e lua a le maota o sui e aofia ai le tofia e le alii kovana o totino o le Komiti Fa’afoe latou te fa’afoeina le Faletupe ma “ia fa’amaonia e le Fono Faitulafono”, ma le isi a latou suiga e aofia ai “le tatau lea ona to’a 7 totino o le Komiti Fa’afoe, ae o le Pule o le Faletupe e le o se tagata e palota, ae o totino o le Komiti Fa’afoe e aofia ai le Lutena Kovana, Teutupe o le malo ma le Fa’atonusili o le Matagaluega o Fa’afefa’atauaiga, ae o le isi to’afa e tofia mai e le ali’i kovana mai tagata lautele ae fa’amaonia e le Fono Faitulafono”.
Na fa’amanino e Sanitoa i se felafolafoaiga a le maota o sui i le vaiaso nei e fa’apea, e le tatau ona vave vave se finagalo a le maota i le mataupu lenei, ona e tele isi iloiloga e tatau ona faia ina ia mautu ai fa’amatalaga e fa’atatau i le fa’atuina o le faletupe fou.
O ni isi o iloiloga sa fautuaina ai e ni isi o faipule ia Sanitoa e tatau ona fai, o le faia lea o se iloiloga fa’alaua’itele ma le atunu’u, atoa ai ma le aami o sui o le Faletupe a le Zion Bank mai Utah i Amerika, e malaga mai se’i fetufaa’i ma le maota e fa’atatau lava i le mataupu i le fa’atula’iina o se faletupe fou.
Na pau le iloiloga ua mae’a ona faia e le komiti o le Tamaoaiga a le maota o sui, o le fesiligia lea o totino o le Komiti o le Pone a le malo, e fa’amalamalama le mafua’aga autu ua manatu ai le malo e fa’atula’i le faletupe fou lenei.
Saunoa le afioga i le ali’i faipule mai Aua ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen e fa’apea, e ui e tele isi galuega e tatau ona aga’i i ai le komiti, peita’i o le itu taua e tatau ona silasila i ai le maota, afai ae le pasia le tulafono lenei ma leai se faletupe e fa’atula’i, o le a le isi laasaga ua sauni le fono e tali atu ai i le manaoga o lo o fetaia’i ma le atunu’u i le taimi nei, i le mana’omia lea o se isi tautua fa’a faletupe ma sui tulaga ai i le lala o le Faletupe a Hawai’i o le a tulai ese.
Na taua e le sui peresetene o le Faletupe a Hawaii, o ia fo’i lea o le pule o le latou lala i Amerika Samoa nei ia EJ Tyler Ozu, e ui o lea ua mautu le fa’aiuga latou te tuua Amerika Samoa, peita’i e le mafai ona latou tula’i gugu ma o ese, se’i vagana ua mautu fuafuaga a le malo o lo o taumafai ai i le taimi nei, o le fa’avaeina lea o se faletupe fou e sui tulaga i le latou tautua sa i ai mo Amerika Samoa, talu mai le tele o tausaga ua tuana’i.
O lo o aofia ai i totonu o le tulafono lea ua pasia e faipule aiaiga uma ma tiute tauave a le Komiti Fa’afoe latou te fa’atautaia ma fa’afoe le faletupe, aemaise ai o isi tuutuuga faaletulafono e tusa ai o matafaioi a le faletupe.
O se tasi o mataupu o lo o fesiligia e le Senate ina ua mae’a le latou iloiloga ma le Komiti o le Pone e fa’atatau i le faletupe lenei, pe aisea lava ua manatu ai le malo e fa’atula’i lenei ituaiga faletupe i Amerika Samoa, le Charter Bank e le o aofia pe puipuia i lalo o tulafono o tupe teu a le feterale (FDIC).
Saunoa Magalei Logovi’i e fa’apea, o se tasi lea o itu o lo o to’atele tagata o lona itumalo o lo o popole ma atugalu i ai, o le le puipuia lea o le faletupe fou i tulafono a le FDIC, e le o mautu mai fo’i la auala e puipuia ai teugatupe a tagata e teu i le faletupe fou lenei.
Ae na fa’amanino e le Teutupe a le malo ia Ueligitone Tonumaipe’a i luma o le senate, o le aoga lena o le isi tulafono taufa’aofi e fa’avae ai se Ofisa mo Faletupe, lea fo’i na aumai fa’atasi ma le tulafono e fa’avae ai se faletupe fou e le malo, latou te vaavaaia ma fa’amalosia tulafono tau teugatupe ma pisinisi teutupe, ina ia mautinoa latou te mulimulita’i i tulafono a le feterale, toe puipui fo’i i teugatupe a le atunuu.
