Sola ese tamaoaiga o le sami i le tele o le fa'alapisi

O se tasi o a'afiaga ua mafua ai ona le toe vaaia e Samoa le tele o fa'amanuiaga ma le tamaoaiga sa masani ona maua i le sami, e mafua mai ina ua maitauina le tupu tele o le fa'alapisi o tagata o le atunu'u i le taimi nei, e pei ona taua e le afioga i le Pulesili o le Pulega o le Eletise ma le Suavai ia Utu Abe Malae, o ia fo'i lea ua tofia e le alii kovana ia Lolo Matalasi Moliga e ta'ita'i o le komiti o le fa'amamaina o le atunu'u atoa.

 

"O le upu moni, ua matua mou ese atu lava le matagofie o laufanua o Samoa ma le tamaoaiga sa maua i le sami ma le gataifale i aso ua mavae, e mafua mai i le tele o le fa'alapisi o tagata ua i ai nei, ae ua mana'omia lo tatou taumafai e fai se auala ina ia suia ai mafaufau tuai nei o tatou tagata, ina ia toe fa'afo'i le matagofie ma le lanu lau'ava o le siosiomaga ma le gataifale o Samoa i le tulaga manaia ma le mama sa i ai i aso anamua", o le saunoaga lea a Utu i luma o le fonotaga lata mai nei a le kapeneta, ina ua maua lona avanoa e fa'alauiloa ai fuafuaga a lana komiti mo le fa'amamaina o le motu atoa.

 

Saunoa atili le afioga i le Matua ia Utu e fa'apea, afai o lo o tumau pea i tagata o le atunu'u le manatu mama i le soona lafoa'i o lapisi i nofoaga e le tatau ona lafoa'i i ai, "ua tatau ona galulue ta'ita'i e fai ni fa'ata'ita'iga lelei e vaai ma mulimuli i ai le atunu'u".

 

O ni isi o itu na taua e Utu e fa'amaonia ai lana saunoaga i a'afiaga o le tamaoaiga o le sami ua a'afia ai Samoa, o le mou ese atu lea o le tele o mataia'i a le atunu'u sa maua i le sami na fa'alagolago i ai le fofoga taumafa i aso fai so'o.

 

"O fea o i ai le palolo sa tele i aso la, o fea o i ai le anae, o fea le tele o i'a 'aau sa masani ona tua i ai Samoa i aso la, ua le toe vaaia le tele o na i'a, aisea, e mafua mai ona ua fa'aleagaina nofoaga sa nonofo ma tu'ufua ai ona o le malosi o le fa'alapisi o tagata", o le isi lea saunoaga a Utu.

 

"E le matagofie le amioga lea ua maitauina i aso nei, o le fa'alapisi o tagata i le sami, aua o le mea moni, o amioga a isi tagata ua mafua ai ona a'afia le atunu'u atoa, ma ua moni ai le upu a le atunu'u, e a ulu e tafe ae selefutia ai fua Vaisigano", o le isi lea saunoaga a Utu.

 

"O pepa plastic o lo o lafoa'i i le sami ua matua a'afia ai 'amu, ua tagi talatala mai fo'i le moana i le matuia o le fa'aletonu ua o o i ai lona si'osi'omaga talu ai le tele o nei mau lapisi, ma ua o o lava fo'i i le vateatea le oona o lapisi o lo o susunu ma ua a'afia atu ai ma le ea o lo o tatou manavaina, ae o le fesili, e fa'apefea ona toe fa'afo'i le si'osi'omaga matagofie sa masani mai ai Samoa i aso ua mavae i lona tulaga manuia sa i ai muamua?", o le saunoaga lea a Utu.

 

Na fa'atepa e le afioga a Utu i le kapeneta a le ali'i kovana e fa'apea, o lapisi uma o lo o lafoa'i e tagata i auvai ma le sami, o lo o fai ma mafua'aga autu o le fa'aleagaina o le gataifale, a'afia ai nofoaga o i'a, mamate ai 'amu ma meaai e tausi ai le soifua faalenatura o meaola o le sami, ae sili ai i lo lena o le a'afia atu ai o le tele o matai'ai a le atunu'u o lo o fa'alagolago i ai le soifua o tagata i aso fai soo.

 

So o se tagata e malaga asiasi mai i Amerika Samoa e pei ona saunoa Utu, o le isi vaega taua o lana tafaoga, o le fia matamata lea i le matagofie o laufanua lanu lau'ava o le atu Samoa, aemaise ai o le mama o vaega eseese o le atunu'u, peita'i o le fa'afitauli o lo o maitauina pea i le taimi nei, o lo o vaaia pea lava le fa'amatala o tagata e fa'atino a latou tiute tauave fa'atagata soifua, o le fa'amama lea o le atunu'u i so o se taimi, ina ia avea ai Amerika Samoa o se nofoaga e tosina mai i ai mafaufau ma loto o le lalolagi.

 

Na taua e le ali'i kovana i lana kapeneta e fa'apea, o se tasi o mataupu o lo o pito taua i o la manatu ma le afioga i le lutena kovana ia Lemanu Peleti Mauga, o le tulaga i le fa'amamaina o le atunu'u, amata mai lava i nuu i tua seia oo mai i le taulaga, ina ia mautinoa e matagofie le atunu'u atoa i le silasila a tagata tafafao mai fafo, aemaise ai malo e afea fa'afuase'i le atunu'u.

 

Na lagolagoina e le ali'i kovana le finagalo o Utu, e tatau ona a'oa'o mafaufau o tagata ina ia fa'amasani i le soifua mata'ala atoa ai ma le fa'amama o le atunu'u i so o se taimi.

 

Mo se fa'ata'ita'iga e pei ona saunoa Lolo, e tatau ona afua atu ia a'oa'oga i le Ofisa o Mataupu Tau Samoa, i le pito laau a Pulenu'u ma Leoleo nu'u, o i latou tonu ia e tatau ona mamafa i ai le fa'atinoina o le galuega.

 

O le fa'afitauli o lo o maitauina i le taimi nei, e le o lava le taimi e mafuta ai ali'i mautofi ma sui o le Ofisa o le Faigamalo Fa'alotoifale e talanoaina auala e fa'aleleia ai le fa'amamaina o le atunu'u, o le mafua'aga lena na talosagaina ai e Lolo sui o lana kapeneta, ina ia tu'uina atu ni a latou fautuaga i le Ofisa o Mataupu Tau Samoa, i auala latou te silafia e tatau ona faia ina ia fa'aleleia atili ai le tautua a Pulenu'u ma Leoleo nu'u i totonu o nu'u ma afioaga i le atunu'u.

 

Saunoa Utu e fa'apea, afai e le fa'amalosia e le malo tulafono e fa'asala ai le tagata e fa'alapisi, e mafai ona suia mafaufau o tagata i le fiafia pea lea e fa'alapisi.