Tala otooto mai le Fono Faitulafono
FA’ALAUILOA TA’ITA’I KOMITI MAOTA O SUI
O le vaiaso nei na fa’alauiloa ai Komiti ma ta’ita’i komiti a le maota o sui, mo le fa’atautaiga o ana galuega i lenei lua tausaga ua savalia, ma ua atagia mai ai le tofu uma o faipule e to’a 19 e ese mai i le Fofoga Fetalai ma komiti o lo o ta’ita’i ai.
O le afioga i le ali’i faipule mai le itumalo o Manu’a #1 ia Fetu Fetui Jr lea ua tofia e avea ma ta’ita’i o le Komiti o Tulafono a le maota, o ia fo’i lea o le Sui Fofoga Fetalai.
O faipule tuai uma o le maota o lo o tumau pea i komiti sa tofia i latou e ta’ita’i ai i le nofoaiga ua mavae atu, se’i vagana ai faipule fou e to’alima atoa ai ma isi faipule tuai o le maota latou te le i lagolagoina Savali Talavou Ale e avea ma fofoga fetalai i le nofoaiga ua mavae atu e lei tofia i ni komiti e galulue ai, o lea ua tofu i latou ma le komiti e ta’ita’i ai i le paeaiga fou lenei.
O faipule fou ua tofia i komiti eseese e aofia ai Vesi Talalelei Fautanu Jr, ua tofia e ta’ita’i i le Komiti o le Soifua Maloloina; Manumaua Wayne C. Wilson ua tofia e ta’ita’i i le komiti o le Puipuiga Saogalemu Lautele; Maluia Mulinuu Filo Tomasaga lea ua ta’itai i le Komiti o le Malo Fa’alotoifale; ma Atalia Asifoa lea ua ta’ita’i i le Komiti o Tautua Lautele.
TOFIA LOIA SILI AVEA MA TOTINO KOMITI ATINA’E
Ua tauaao e le Fono Faitulafono tofiga a le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga, e avea ai le Loia Sili a le malo ia Talauega Eleasalo Ale ma totino o le Komiti o le Atina’e a Amerika Samoa (ASEDA).
I se vaega o le tusi a Lolo i ta’ita’i o le Fono i le aso 7 Ianuari 2015 o lo o ia taua ai e fa’apea, ina ua toe fa’atula’i mai le Komiti o le atina’e i le fa’aiuga o le 2013, sa ia tofia ai le afioga i le Aloali’i ia Afoafouvale L. S. Lutu a o avea ma loia sili a le malo, e avea ma totino o le komiti.
Ae talu ai ua talia e le afioga a Afoa le valaau a lona itumalo ina ia avea o ia ma o latou sui i le maota maualuga i le Fono Faitulafono, ua ia manatu ai loa e tofia Talauega lea ua avea nei ma loia sili e avea ma totino o lea komiti taua, aemaise ai fo’i e mae’a le taimi o Afoa i le komiti i le masina o Setema 2015.
O Talauega e pei ona taua e Lolo i lana tusi, na fa’au’u mai ma lona fa’ailoga loia i le Iunivesite o Drake University Law School, ma galue ai loa e avea ma loia lagolago mo le ali’i senatoa ia Daniel K. Inouye, aemaise ai le avea o ia ma Failautusi mo le ali’i fa’amasino sili ia James S. Burns i le fa’amasinoga o Apili i Hawaii.
I le mae’a ai o tausaga e 17 na galue ai Talauega i ofisa loia eseese i le malo tele, na toe taliu mai ai loa i le teritori i le 2012 ma galue i le ofisa o le loia sili a le malo, lea na tofia ai loa o ia e avea ma loia sili lagolago, seia oo ina avea o ia ma loia sili ina ua fa’amavae Afoa mai le nofoa.
I’UGAFONO ALOAIA AI TAUTUA AFIOGA TAUANU’U F. TAUANU’U
Ua pasia e le Fono Faitulafono se i’ugafono e aloaia ai le tautua a le afioga a Tauanu’u Faisiota Tauanu’u, ma avatu ai fa’amaisega a le Fono i lona faletua ma le aiga ona o le tuua o le malo.
A o le i tautua Tauanuu i le malo o Amerika Samoa, sa mua’i tautua o ia i le Ami a le malo tele, atoa ai ma lana tautua i ni isi o kamupani tua, a o le i toe taliu mai e tautua lona aiga ma le atunu’u.
O le tausaga e 1964 na pale ai o ia i le suafa a lona aiga o Tauanu’u i Nua ma Se’etaga, ae o le 1976 na filifilia ai loa o ia e lona itumalo e fai ma o latou sui i le maota o sui a le Fono Faitulafono mo nofoaiga soso’o e lua, ma mae’a ai lana tautua i le Fono i le 1980 ina ua filifilia o ia e avea ma Fa’amasino Lagolago o le Fa’amasinoga Maualuga, ma malolo litaea mai ai ina ua atoa lona 71 tausaga.
O le tausaga e 2003 na fa’atauto ai loa Tauanu’u e avea ma Senatoa o le itumalo o Alataua i le maota maualuga.
O le aso 17 Tesema 2014 na valaau ai le Atua i lana auauna, ma fa’amanavaina ai ana galuega i lenei olaga. O Tauanu’u, o se tama e loto alofa ma tautua fa’amaoni i lona aiga, ekalesia ma le atunu’u.
O lo o soifua mai pea i le taimi nei lona faletua, o lana fanau e to’a 17, o fanau a lana fanau e to’a 53, o fanau a fanau o lana fanau e to’a 32.
