Tala otooto mai le Fono Faitulafono

FAATEIA FONO I LE MOLIMAU A LE LOIA SILI

Na matua faateia sui o le Fono a’o feagai ma le iloiloga o le paketi a le malo, i le molimau a le Loia Sili ina ua fesiligia lana paketi, e uiga i le $6.8 miliona lea na maua mai i le ‘Tobacco Settlement’ mai le Ofisa o le Initeria, ina ua taua e Fepulea’i A. Ripley e faapea, o le tupe lea o le a faaaoga e totogi ai le nonogatupe e $18.6 miliona a le malo o Amerika Samoa i le Initeria.

O le faateia o sui o le fono i le molimau lea a le loia sili, ona o lea ua maea ona o latou pasia ni pili tupe se lua e faamoemoe e faatupe mai i le alagatupe lenei, ae o le tupe foi lea e $6.8 miliona, o loo aofia ai i totonu o tupe ua valoia e le malo o le a maua mai e faatupe ai lana paketi mo le tausaga tupe fou 2013.

Talu lava ona taunuu le paketi a le malo i le fono, o loo fesiligia pea e le fono le tupe lenei.

Saunoa Fepulea’i, o le tupe lenei faatoa ia iloaina ua taunuu mai i se taimi o le tausaga nei, ae ina ua fesiligia e le fono le Teutupe a le malo ia Magalei Logovii i le vaiaso na te’a nei e uiga i le tupe lea, sa ia taua ai e faapea, e leai se tupe ua taunuu mai, e le o i ai foi se tupe i totonu o teugatupe lotoifale a le malo.

Na pau le molimau na tuu atu e le tofa Malemo Tausaga, o ia lea o le Faatonusili o le Ofisa o le Paketi a le malo ina ua fesiligia e le Fono, sa tuu atu e le kovana ia te ia se fasi pepa e faamaonia ai o le tupe lea e $6.8 miliona ua taunuu mai i le atunuu.

MANAOMIA LE FAUSIA O SE FALEMA’I I AUNU’U

Ua i luma o le Senate se pili mo se tulafono e aiaia ai le fausiaina o se falema’i tua i le motu o Aunu’u, ina ia fesoasoani ai i le tausia lelei o le soifua maloloina o tagata o lo o nonofo ma aumau ai i lea motu.

I le tino o lenei tulafono taufaaofi o lo o taua ai e faapea, o le taua ma le aoga o falema’i tua, o le a fesoasoani ai i le tauaveina o le mamafa o le galuega o lo o tauave e le falema’i tutotonu a le atunuu, mo le faia o talavai ma togafitiga tau i le soifua maloloina mo soo se tasi o le atunuu.

O le motu o Aunuu, e motu ese lava mai ia Tutuila, ma ua maitauina le avea ma faafitauli i le tele o tagata le tau sailiiga o se fesoasoani moomia i taimi e manaomia ai lea tautua tau i le soifua maloloina.

I se iloiloga sa faia a le Komiti o le Faagaioiga o le malo a le Senate ma sui o le Ofisa o Aoga, TOFR faapea ai le ARRA i le lua vaiaso talu ai, na lagaina ai e  le afioga Fuata Dr. Tagiilima I’atala le mataupu lenei, ona o loo manaomia e tagata o lona itumalo se falemai mo togafitiga.

Saunoa le alii Senatoa, talu lava ona soifua mai tagata Aunuu, e le o i ai lava se falema’i mo i latou, ma e ui o loo maua pea tautua e pei o le tuuina atu i vailaau ma talavai, ae o le taimi pito sili ona moomia ai lea tautua, o le taimi ua tigaina ai le gasegase o se tagata, ma ua manaomia le taoto i le falema’i mo togafitiga.

O lenei tulafono taufaaofi na faaulufaleina e Fuata, faatasi ai ma le lagolagosua a nisi o afioga i Senatoa o le maota maualuga, ma ua taoto atu nei i le Komiti o le Falemai a le maota maualuga lenei tulafono mo le faatulagaina lea o se aso e iloiloina ai.

TELE INA MAE’A GALUEGA TOE FAALELEIA TALU MAI LE GALULOLO

Ao faagasolo ai iloiloga tuufaatasi a le Fono Faitulafono mo le paketi a le malo, o se tasi o mataupu na mafai ona fesiligia e Senatoa ma Faipule, o le tulaga ua oo i ai galuega toe faaleleia o le atunuu talu mai le galulolo ia Setema 2009.

Ae ina ua fesiligia le Ofisa o le TOFR lea o lo o mataituina tupe mai le feterale mo galuega toe faaleleia nei, na taua ai e le Faatonu ia Falema’o Phil M. Pili e faapea, ua ova atu ma le 70% galuega talu mai le galulolo ua maea ona faataunuu.

“Pau galuega o loo faagasolo le faamaeaina i le taimi nei, o taligalu mo nisi o nuu i le itumalo o Alataua, o le fausiaina o faleaoga e tolu i Taputapu Elementary, Leatele ma Masefau, faapea ai ma le galuega tele a le ASPA, ae o le tele o galuega ua maea,” o le saunoaga lea a Falema’o.

O se tasi o foi o itu lelei na mafai ona faailoa e le alii faatonu i luma o le fono, o le faaaogaina lea e lona ofisa o le tautua e taua o le e-files e teu ai faamaumauga uma a le ofisa, ma ua silia i le 11,000 le aofai o a latou faila ua maea ona teuina i totonu o le tautua fou lea, lea foi e i ai lona talitonuga e na o le latou ofisa lava i ofisa o le malo ua latou faaaogaina lea tautua.

O se tasi o atugaluga o le fono i le mataupu lenei, o le tuai lea ona faaaoga o tupe sa tuuina mai e le malo tele e fesoasoani ai i le toe fausiaina o galuega nei, atoa ai ma le tuai o ofisa o le malo i le faagasoloina o galuega.

Saunoa le alii faatonu, o loo tulaga lelei pea le faagasoloina o galuega a lona ofisa ma isi ofisa a le malo mo lenei faamoemoe.