Talosaga kovana i le Fono mo le fa’atuina Faletupe fou

Ua i luma nei o le Fono Faitulafono se pili tau fa’aofi mai le afioga i le ali’i kovana, e talosagaina ai le pasia e le Fono o se tulafono e fa’avae ai se faletupe fou i le atunu’u, e faatautaia e le malo, e fesoasoani i manaoga tau tupe o lo o matua mana’omia e le atunu’u i le taimi nei.

 

E le gata na aofia i le saunoaga a le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga i le taimi na tatala aloaia ai le ulua’i tauaofiaga a le Fono Faitulafono i le vaiaso nei lenei mataupu, ae o lea fo’i ua tau aao e le Fono le tulafono tau fa’aofi mai le faigamalo e tusa ai o lenei mataupu.

 

I se vaega o le tulafono o lo o taua ai e fa’apea, ua fai lava sina umi o pagatia le atunu’u i le tulaga fa’aletonu o lo o i ai le tautua a faletupe e lua o lo o i ai i le atunu’u i le taimi nei, e mafua lea tulaga, o le isi faletupe ua mae’a ona fa’alauiloa lana fa’aiuga e tapuni ma tula’i ese ma le atunu’u, o le faletupe lea o Hawaii, ae o le isi faletupe ua vaaia le fa’aitiitia o ni isi o vaega o lana auaunaga masani mo le atunu’u.

 

E o o fo’i i taumafaiga sa galulue i ai ni isi o tagatanu’u o Amerika Samoa, ina ia fa’avaeina se isi faletupe fou mo le atunu’u, e foliga mai e le o vavala mai se tulaga lata mai o le faletupe.

 

“Ona o ia mafua’aga, ua ou tu’uina atu ai lenei tulafono i le Fono Faitulafono, mo so outou finagalo e iloilo ai se fa’aiuga, ina ia fausia se faletupe e pulea e le malo e fa’aigoaina o le ‘Territorial Bank of American Samoa’, e le gata e tautua ai le malo ae mafai ai fo’i ona faia nonoga tupe mo le lautele o le atunu’u”, o se vaega lea o le tulafono lea ua i luma nei o le Fono Faitulafono.

 

Saunoa le ai’i kovana e fa’apea, e faigata tele ona aga’i i luma le tulaga o le tamaoaiga o le atunu’u, pe afai e leai se faletupe e mafai ona ia ofoina atu tautua e aofia ai nonogatupe i tagata lautele.

 

Na taua e Lolo i le fono le i ai o le lagolago a le faletupe o Zions Bank i le talosaga lenei a le malo, ma ua fa’atusa fo’i tulaga manuia o lenei faletupe, i le faletupe o North Dakota, lea na fa’avae mai i le 1919, lea lava e o o mai i le taimi nei o lo o tulaga manuia pea.

 

O lo o tu’uina atu fa’atasi ma lenei tulafono le isi pili tau faaofi e faatu ai se Ofisa latou te pulea ma fa’atautaia galuega mo fale tupe uma i le teritori.

 

Na taua e le kovana i le ripoti a le malo lea ua taoto atu i le Fono Faitulafono e fa’apea, o le masina o Iuni 2015 o lo o fa’amoemoe e tatau ona tatala ai le tautua a le faletupe lenei, fuafua lava i le vave pasia e le Fono o lenei tulafono.

 

Na toe fa’atepa e Lolo i le Fono Faitulafono le la fonotaga ma le pule o le Faletupe o Hawaii ia Mr. Peter Ho ia Tesema 6, 2013, lea na ia talosagaina ai se avanoa e toe fa’aauau ai le tautua a le Faletupe o Hawaii i le teritori, e fa’ataitali ai taumafaiga mo le fausia o se isi faletupe fou, e fesoasoani i le tautuaina o le atunu’u.

 

“Talu ai e le o manino mai fuafuaga sa taumafai mo le fa’avaaeina o le Faletupe a Amerika Samoa (Community Bank of American Samoa), atoa ai ma le latou talosaga sa tu’uina atu i le vaega a le FDIC a le malo tele o lo o puipuia tulaga o pisinisi tau faletupe, ua manatu ai loa le faigamalo, ua tatau ona saili se isi auala e fa’avae ai se isi faletupe e fesoasoani ai i le tautuaina o le atunuu”, o le saunoaga lea a le ali’i kovana.