Tele fa’aasea i le fa’aletonu o le tautua a pasi aoga
O le iloiloga a le Komiti o Aoga a le maota o sui ma le Fa’atonusili o Aoga a le malo i le vaiaso na te’a nei, na fa’aleo ai e ni isi o afioga i faipule le tele o fa’asea mai ni isi o matua i totonu o a latou itumalo, i le fa’aletonu lea o le tautua a le vaega o pasi aoga i le la’uina o fanau aoga i le tele o aso.
O le le lava o pasi aoga e la’uina fanau i faleaoga, o le fa’asea pito sili lea ona laualuga i le taimi o le iloiloga.
Saunoa le Fofoga Fetalai ia Savali Talavou Ale e fa’apea, mai le tele o fa’asea mai matua e fa’atatau i le tautua a le Ofisa o Aoga i le itumalo o Alataua, o se tasi o ia fa’asea o le auaunaga a le pasi aoga e tasi o lo o tautuaina le itumalo, ona e avea le tasi o le pasi aoga na te la’uina fanau aoga ma itu e o o atu ai isi fanau i aoga ua leva na amata le aoga i le tele o aso.
“Ua to’atele matua ua o o mai a latou fa’asea ia te a’u e fa’atatau i le fa’aletonu o pasi aoga, fai mai e tasi lava le pasi o lo o la’uina fanau aoga mai Amaluia e o o atu i Fagamalo, o isi fa’asea e fa’atatau lea i le le saogalemu o faleaoga, fa’amolemole se’i silasila alofa ane i aoga a le itumalo”, o le talosaga lea a Savali i le tama’ita’i fa’atousili o aoga ia Vaitinasa Dr. Salu Hunkin Finau.
Na fa’amalulu Vaitinasa i le komiti e tusa ai o fa’afitauli o lo o fetaia’i ma ni isi o aoga i le atunu’u, e mafua mai i le fa’aletonu o le tautua a pasi aoga, fa’atasi ai ma lana saunoaga, e le o toe umi se taimi ae taunu’u loa pasi aoga fou e 10 ua mae’a ona oka.
O le taimi nei e pei ona saunoa Vaitinasa, toe 20 pasi aoga o lo o totoe, pau fo’i ia o pasi o lo o fa’asoasoa i le la’u ina o fanau aoga, e aofia ai aoga a le malo ma aoga tua.
O se tasi o fa’afitauli o lo o mafua ai ona tula’i mai ni isi o fa’aletonu i pasi aoga e pei ona saunoa le tama’ita’i fa’atonusili, e le na o fanau aoga o lo o la’u i pasi aoga, ae o lo o fa’aaoga fo’i e le malo e la’u ai tagata lautele, aemaise lava pe a o o i aso fa’amanatu a le malo e pei o le sisigafu’a, aso o fitafita tuai, atoa ai ma isi lava aso e mana’omia ai le fa’aaoga o pasi aoga.
Na taua e ni isi o faipule ia Vaitinasa e faapea, o se tasi lenei o fa’afitauli ua tele tausaga o fetaia’i pea ma le matagaluega o aoga, o le fa’aaoga lea e le malo o pasi aoga e la’u ai tagata i taimi o sauniga fa’alemalo, ae a o o loa i le taimi e mama’omia ai e la’u ai fanau aoga, ae sau le tali ua leaga pasi aoga.
Na fautuaina e ni isi o faipule ia Vaitinasa, ua tatau ona fautua i le faigamalo e saili ni isi auala e la’u ai tagata mo sauniga a le malo, ae tu’u pea pasi aoga e la’u ai na o fanau aoga i taimi o aoga atoa ai ma taimi o a latou ta’aloga, ma o se fautuaga fo’i na taua e Vaitinasa le taua, o le a va’ava’aia fo’i i ai le matagaluega.
I le fonotaga a le kapeneta i le vaiaso na te’a nei, na aofia ai fo’i le mataupu i pasi aoga i talanoaga sa faia, ina ua fa’alauiloa e le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga sui o komiti ta’itasi ua tofia mo tapenaga o le sisigafu’a, e aofia ai le tofia o Vaitinasa i le komiti o Fela’uaiga.
Na tula’i Vaitinasa ma ia fa’afetaia le afioga i le ali’i kovana e tusa ai o le tofiaina o ia e avea ma totino o le komiti o Fela’uaiga, ma lana saunoaga, ai ona o le manatu o le malo o lo o tele ma lava pasi aoga e fela’ua’i ai tagata o le fu’a, ai o le mafua’aga lea ua tofia ai o ia i le komiti lea.
Na fa’aataata lafoga le saunoaga a Vaitinasa ma ia fa’ailoa i le fono a le kapeneta e fa’apea, e leai se mea e popole ai, o lo o lava ma totoe pasi aoga e fela’ua’i ai valaaulia o le fu’a, peita’i na tali fuaitau le ali’i kovana i le saunoaga a Vaitinasa ma saunoa e fa’apea, “na mafua ona tofia oe i le komiti o Fela’uaiga o le fu’a, e le o le taumafai e fa’aaoga pea pasi aoga e la’u ai tagata valaaulia, ae tatau ona outou va’ava’ai i ni isi auala e fesoasoani i le fela’uaina o tagata”.
Na saunoa fo’i le ali’i kovana e fa’apea, “ua fai ma mea masani a le malo i le tele o taimi e faia ai aso fa’amanatu le fa’alagolago tasi i pasi a fanau aoga, e la’u ai tagata ma fa’atino ai isi manaoga, ae ou te manatu, atonu o se taimi lelei lenei e tatau ai ona fai ni sailiga tupe a le komiti, e totogi ai pasi tua e fesoasoani i le fela’uaina o tagata valaaulia o le sisigafu’a”.
Na fa’ailoa e Lolo i le kapeneta e fa’apea, o le isi lea itu taua o fuafuaga fa’apenei a le malo, e maua ai ma le avanoa e galulue fa’atasi ai ma le aufai pisinisi tua, ina ia mafai ai fo’i ona fa’amanuiaina pisinisi tua i so o se vaega e aofia ai le itu tau tupe, nai lo le fa’alagolago tasi pea i pasi aoga e la’u ai tagata valaaulia, ona o o lea i le taimi e mana’omia ai le fa’aaoga e fanau aoga o pasi, ae sau le tali ua leaga.
