Ads by Google Ads by Google

TALA O LE LOTOIFALE

faaliliu; Lali Staff

AMATA VAITAU O AFA I A’OA’OGA E LIMATAITAIINA AI LE ATUNU’U I A LATOU
TAPENAPENAGA

E silia ma le 40 tagata faigaluega mai i matagaluega ma ofisa ‘ese’ese o le malo,
faapea ma sui o vaega fa’asalalau, na auai i le ulua’i aso o A’oa’oga mo tapenapenaga
aua afa tetele, i le aso Lua.
O lenei fuafuaga sa tu’ufa’atasia e le Ofisa o le Tau ma le Matagaluega mo le Puipuiga
o le Lotoifale (DHS), ma sa faataunu’u i le potu fono i le malae vaalele, e o gatasi ma le
amataina o vaitau o le afa, i le va o Novema ma Aperila 2026.
I se fa’asoa a le sui mai i le ofisa a le ASDHS, le susuga ia Wayne Salave’a, o ia foi sa
tatala malae, i folasaga o lea aso. Na ia fa’amamafaina ai le taua tele o le nofo
tapenapena mo aso faigata, e ono o’o mai.
E ala lea i le faamautuina i aiga le nofo tapenapena i tulaga mana’omia, e pei o taumafa
tu’u’apa, o vai taumafa, o ofu mafanafana, o ma’a moli uila ma leitio. Na faamamafa e
Salave’a le taua o le iai o se mea e mafai ona fa’asaoina ai vai taumafa.
Saunoa Salave’a, ua mafai ona fa’amaonia, e le maliu seisi pe a le fa’amalu i aso e
sefulu, ae a leai se vai taumafa i le tolu aso, e ono tupu mai se faaletonu. O lea sa ia
fautuaina ai le fa’asaoina o vai, mo le taumafa ma le kukaina o mea’ai.
I le folasaga a le tamaitai o lo’o fa’auluulu iai le Ofisa Vaai Fetu, ia Elinor Lutu-McMoore,
sa ia toe fa’alauiloa mai ai e faapea, e ui ina o lo’o i le va o le 0 ma le 2 ia ni afa o lo’o
taumateina, e ono a’afia ai le teritori, ae peitai, e na’o le tasi lava se afa, po o timuga ma
matagi malolosi, o lologa faapea ma tulaga faaletonu o le sami, e mafai ona a’afia ai le
atunu’u.
Sa iai foi se vaega o lana folasaga, na ia talanoaina ai le ‘ese’esega o tulaga o
fa’asalalauga i le va o Samoa ma le teritori – aemaise lava i luga o le leitio.
E pei ona sa ia ta’ua, i Amerika Samoa, a o’o le malolosi o ta’aviliga o matagi i le 39 ma
le 54 maila i le itula, ona lapata’ia lea o matagi malosi. Ae peitai, i Samoa tuaoi, o le
malolosi lea o matagi, e latou ta’ua o Lapataiga o Matagi Afa Vaega Muamua.
Sa saunoa Lutu-Mcmoore I le taua o le nofo malamalama o tagata o le atunu’u ma le
va’ai faalemafaufau i uiga o faaupuga ‘ese’ese, o lo’o fa’aaogaina i ripoti mai i le latou
ofisa. Aua e mafai ona faasaoina ai le ola.

E lua aso o lenei polokalama po o se a’oa’oga taua mo tagata faigaluega o le malo,
faapea sui o vaega faasalalau, e toe fafagu ma faamanatu mai ai o latou tiute fai, i taimi
o faalavelave fa’afuase’i.
FILIFILIA E LE KOVANA TA’ITA’I FOU MO LE ASHPO FAAPEA MA LE PASIA O ISI
KOMITI FAAFOE
I se filifiliga lata mai a le Afioga i le Kovana Pualaalii Nikolao Pula, i le Komiti Faafoe o
Faatonusili, ua ia filifilia ai le tamaitai ia Tumau Lokeni, e avea ma Faatonu o le Ofisa
mo le Faasaoina o Tala Faasolopito o le Teritori (ASHPO).
Mo le Komiti Faafoe e Mataituina Auaunaga o Soifua Maloloina (HSRB), ua filifilia ai le
tina po o le Tausima’i ia Simamao Tuato’o, e avea ma se sui o le Komiti Faafoe a le
HSRB. I le avea ai o ia ma Faatonu Sili o Tausima’i i le LBJ, ua faapea ona ia ausia
agava’a e manaomia e avea ai o ia ma se tasi o sui o le HSRB.
E le gata i lea, sa faapea foi ona filifilia e le Kovana ia nisi sui fou mo le Komiti Faafoe o
le ASEDA (American Samoa Economic Development Authority), e sui tulaga ia i latou
ua mae’a la latou tautua.
O sui fou o le ASEDA, ua aofia ai le sui Teutupe ia Brett B. Butler, o le Faatonu o le
Matagaluega o Fefaatauaiga ia Aliimuamua Magdalene Pepe Petaia, o le Faatonu o le
Ofisa o Malaevaalele ma Uafu ia Barney Sene, o le susuga ia Earl E. Mokoma ma
Uaealesi Doris Faumuina-Sipelii.
Na o le pau le sui o lea komiti, e le’i suia, o le tamaitai ia Falenaoti Loi-On Fruean, ona e
fa’ato’a mae’a lona taimi ia Iuni 30, 2027.
Ua faapea foi ona filifilia e le Kovana nisi o sui fou mo le Komiti Faafoe mo le Atina’eina
o Tagata Faigaluega (Workforce Development Board), e tusa ai ma tulafono feterale, o
lo’o mataituina ia polokalama mo le faalelelia atili o a’oa’oga fa’afaigaluega faapea ma
avanoa faigaluega.
O i latou ia, ua aofia ai le latou Taitaifono, ia William Spitzenberg ma totino, e aofia ai
Tapusalaia Maneafaiga, Onosa'i Faleauto Va'a Jr., Laosamoa Poasa, Nadine Solofa
Taufaasau, Patricia Vaivao, Cathie Haleck-Paaga, Folasaitu Sorepa Thomas, Lisa
Gebauer, Edward "Kuki" Avegalio, Peter Young, Faiivae luli Godinet, Kuresa Paopao,
Sofa'i Tuato’o, Adrian Vasai, Frederick Suisala, Dr. Asenati Umi, Denise Tuitoelau,
Donna Achica, Tafaimamao Tupuola, Eileen Tyrell ma Edna Noga.