TALA O LE LOTOIFALE


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

LE TAUNU’U FONOTAGA I LE VA O SAMOA NA LUA

Ua te’a atu nei ia le  vaiaso lona tolu o Oketopa, lea sa fuafua e fa’ataunu’uina ai fonotaga a malo o Samoa e lua – Atoa o Samoa -, e tusa ai ma se maliliega i le va o le afioga i le Kovana Pulaalii Nikolao Pula ma le Afioga i le Palemia, le susuga i le Laaulialemalietoa Leuatea Schmidt, peitai, ua le tino mai lea fuafuaga.

I se ripoti a le Samoa Observer, sa ta’ua ai se faatalanoaga ia Aukuso ma le afioga Pulaali’I, sa fa’aleoina ai e le afioga i le Kovana ia lona talosagaina o le susuga i le Laaulialemalietoa, ina ia toe fa’agesegese ia le faataunu’uina o nei fonotaga, ona e na te le o mautinoa lelei, ia lona faamoemoega ma lona aoga.

I se vaitaimi ua tuanai, sa malilie ai malo e lua, o le a faia leisi fonotaga a le Atoa-o-Samoa, i le vaiaso lona tolu o Oketopa 2026, i Samoa.  Ae na fa’amamafa e le afioga i le Kovana, le tulaga o vaega o fualaau faasaina, lea o lo’o a’afia ai Samoa ma Amerika Samoa, ma le mana’omia o le galulue faatasi o malo e lua, ina ia fofoina lea faafitauli.

Sa faapea foi ona saunoa le afioga i le kovana, i tulaga o femalagaiga, tekonolosi ma fefaatauaiga.

I lea lava fa’atalanoaga, sa fesiligia ai le afioga i le Kovana, po o se tulaga “faamaimau taimi” ia nei fonotaga, i le va o malo e lua, ona e foliga mai e na o le fetufaa’iga o meaalofa ma tupe e fa’ataunu’u ai, ae laititi ni mataupu  o fofoina ai.

Ae o lea, ua le taunu’u ia le fonotaga sa fuafuaina mo le masina o Oketopa.

Sa saunoa Pula, e na te le o mautinoa ia tulaga tonu o nei mataupu ma sa ia faalogo foi mai i nisi, ae e le’i avea o ia ma kovana, o se tulaga fa’amaumau taimi, ia nei fonotaga.  Na faapea foi ona faaleo e le kovana, ia lona atugalu, e tusa ai ma meaalofa ma tupe ia e tufa i nei fonotaga, ae leai ni mataupu moni, o fofoina ai.

Ma na fa’aalia e le afioga i le kovana, ia le toe soalaupuleina o ni mataupu patino, o le a o latou tagai iai, kpe a toe faataunu’uina nei fonotaga, e aofia ai atugaluga i le aafiaga o fualaau faasaina, mataupu i femalagaiga, tekonolosi ma fefaautaiaga.

E leai se ripoti mai i le malo o Samoa, e tusa ai ma seisi suiga i nei fonotaga, mo le lumanai.

GALUEGA MA SUIGA FOU I LE MALAE VAALELE

Ua molimauina ia ni galuega i luga o le auala e agai atu i le malae vaalele, se’ia o’o lava i Tafuna leisi itu, o lo’o tu’ua ai le malae vaalele.  Ae o le tele o taimi, e foliga mai e le o iai ni galuega tele o faataunu’uina, i taimi o lo’o pisi ai le mamalu o le atunu’u, mo femalagaiga. 

Ae pei ona fa’aalia e le pule o le Malaevaalele, le susuga ia Barney Sene, o se taumafaiga lea ina ia fa’aauau pea ona agai i luma ia galuega toe fa’aleleia mo le malae vaalele, e aunoa ma le fa’alavelave i femalagaiga a le mamalu o le atunu’u.

E pe a ma le 35 pasene, ia le vaega o le galuega ua faamae’aina, ma se faamoemoega o le a mafai ona fa’amae’aina ia Iuni 30, 2027.

Sa saunoa le susuga ia Sene, o le a iai nisi o taimi, o le a avea ai nei galuega toe faaleleia, ma fa’alavelave i nisi o tagata femalagai po o tagata asiasi mai, ae sa ia faamamafaina, ia le taumafai malosi, o le latou aufaigaluega, ina ia fa’aitiitia ia lo latou avea ma fa’alavelave.

Ma na fa’aalia foi e le susuga i le Faatonu, ia lona agaga fa’afetai i le mamalu lautele, ona o le fa’aauau pea ona fa’aalia, o le agaga onosai, a’o fa’ataunu’uina nei galuega.