TALA I VAIFANUA
AMERIKA SAMOA
MAFUAGA MANULELE TAUSALA: AOGA TULAGA MUAMUA I NUUULI:
Mai le molimau mai a se tasi o faia’oga na avea ma pulea’oga i le Laumua i Manulele Tausala, le susuga George Hastings, na ia fa’ailoa mai ai le ulua’i asiasiga a le Peresetene o Lyndon Byrd Johnson i le teritori o Amerika Samoa, ma e o’o mai lava i lenei vaitau, e le’i toe asia lava le tatou teritori, e se peresetene o le Malo o Amerika!
O ia lea na ia fa’amatala auiliili le aso tele ma mea na tutupu ai. Peita’i na mafua fo’i ona afea Amerika Samoa ona o le ulua’i taimi na fa’ato’a mafai ai ona savali se tagata soifua i luga o le masina.
O le tausaga lena e 1966 na toe fo’i mai ai le va’a o le vateatea, Apolo 11, na malaga ai Neil Armstrong ma isi saeanisi e to’alua, ae o le latou toe taliu mai na toe tulaueleele mai le latou va’a i le ogasami o le vasa pasefika e tulata i ai Amerika Samoa.
O le ali’i pule a’oga lenei sa mua’i pule a’oga i le a’oga a A.P. Lutali i le motu o Aunuu, a’o le’i si’itia mai o ia e avea ma Pulea’oga i le Manulele Tausala i Nuuuli ma le a’oga tulaga muamua.
O le afa tele fo’i i le tausaga lava lea e 1966, sa matua tele ata na tapu’e e George Hastings, lea na mae’a loa ona faigaluega i Amerika Samoa, taliu mai i Amerika ma faigaluega ai i le NASA.
I lana fa’amatalaga auiliili o mea na tutupu i le tatou atumotu i Amerika Samoa, o o’o mautu lea i ana fa’amaumauga, ma e mafai ona e taga’i i ai pe afai e te mafai ona fa’afeso’ota’ia George i lana messenger, i lona suafa George Hastings.
Peita’i i lana fa’amatalaga mau e tusa o le to’ai taunuu o le Peresetene ma lona faletua, e tutusa lelei amataga o suafa o lenei ali’i Peresetene o Amerika. O lona faletua o Lady Bird Johnson, a’o le Alii Peresetene o Lyndon Byrd Johnson, lea e faasuafaina ai le tatou falema’i i Faga’alu.
Peita’i o le A’oga tulaga muamua i Nuuuli sa avea lea ma pine fa’amau o lea asiasiga ma sa faia ai le aiga fiafia ma le fa’atasiga tele i lena aso ina ia fa’aigoaina le Laumua i Nuuuli, [o le a’oga sili ona to’atele le faitau a’ofa’i o fanau na a’o’oga ai i lena vaitau].
Na ia fa’ailoa, o le aso 18 Oketopa 1966 na to’ai taunuu ai le afioga le Peresetene ma le faletua, ma faia ai loa le feiloa’iga tele ma faa-suafaina ai le a’oga i le fa’asamoaina o le suafa o le faletua o le Peresetene: Lady Bird, o Manulele Tausala. Ona o le susuga le Tusitala Samoa, I’iga Fofo F. Sunia sa avea ma fofoga o le atunuu e fa’afeiloa’ia le aumalaga, ae maise fo’i sa nafa ma le fa’aliliuga o le gagana peretania i le gagana Samoa, ma o ia fo’i sa avea ma Ta’ita’i o le Vaega o Turisi i lea vaitau, ua mautinoa ai o ia tonu lea sa nafa ma le fa’aliliuga o le suafa o le Faletua o le Peresetene, ma ua talafeagai lelei lava.
O lea ua fa’alogo mai George Hastings i le tala’ave o le Fautasi a le afio’aga o Nuuuli, o sona manatu fa’aalia, o le agaga o le me’eme’e ma le fa’afetai ua a’e se tofa i ali’i sili ma faipule o le Itu’au Malosi ina ia suia le igoa o le Sa, ma fa’amamalu le asiasiga a le ali’i peresetene ma le fa’asuafaina o le Laumua i Nuuuli, e avea ai le Sa o le afio’aga ma avefu’a o lea manulauti!
Na soisoi le ali’i ma ia fa’apea mai, “O la’u fanau uma lava o nai tama’i Manulele fo’i, aua sa amata ai a latou a’oa’oga, ma e le galo i lana fanau o i latou sa ola a’e i Amerika Samoa, o le atunuu, e taumafanafana i taimi uma, se’i vagana aso ua timuga ai.
I lena vaitau sa ta’ito’alua Pule A’oga i a’oga a le fanau, o le Pule Papalagi ma le Pule Aoga Samoa, e tausoa lua o latou faiva, ina ia fa’amasani Pule A’oga Samoa i le fa’atautaiga o le Galuega fa’apulea’oga. O le Pule A’oga muamua lava i Manulele Tausala ina ua fa’aigoaina, o le afioga Ponemafua Auelua mai Pavaia’i ma Fagatogo, a’o le Pule A’oga Papalagi o Don MIskovski.
Ina ua mae’a le afa tele i Aunuu, ona fa’ato’a si’itia mai George Hastings ma lona aiga atoa e aamta faigaluega i le tausaga a’oga Manulele Tausala i le tausaga 1967, ma o iina na galue mai ai lava o ia se’ia mae’a lana galuega ia Iuni 1970.
Taliu atu le susuga le Pule A’oga i lona malo, maua lona avanoa e tautua ai i le NASA,le nofoaga ma le vaega su’esu’e a le Malo tele i le tafanaina a’e o va’a o le vateatea atoa ai ma le faatonutonuina o misiona a na va’a e ao ina faia i le vateatea.
O lo’o soifua mai pea le susuga le Pule A’oga ma lona faletua sa latou tautuaina le Laumua i Aunuu, ae maise fo’i o le Laumua i Nuuuli, ma o lo ua i ai fo’i nai a latou fanau o lo’o ua le mafai ona latou fa’agalo lu’iga o le soifua talavou, i lo latou ola a’e fa’atasi ma alo o Amerika Samoa a’o tautua i latou i a’oga i le tatou malo.
E tatau i fanau uma o lo’o a’otauina o latou soifua i le sailiga o le atamai lautele, ona malamalama lelei i le afuaga o le igoa o le latou a’oga ma le tala’aga na maua ai lea igoa.
Afai e te fia maimoa i ata na pu’ea e Siaosi, poo George Hastings, e mafai ona e feso’ota’i i ai, ona ia fa’ailoa atu lea ia te oe lau so’otaga ma ana ata uma lava ua aofia ai i lana fa’aputuga’oa. O le tele o nei ata, ua le mafai ona silafia uma suafa, ae o le to’atele lava o aiga mai Aunuu o lo’o matauina pea e George o latou suafa!
O le afioga Auelua Ponemafua mai Pavaia’i o lo’o soifua mai uma le to’atele o ona alo, o lo’o fa’aauauina pea a latou tautua mo le mamalu lautele, ma o nisi o ona alo o lo’o alaala i Fagatogo ae o le to’atele lava o lo’o ua i ai lea i Pavaia’i.
Na soifua lava Ponemafua Auelua se’ia oo i le 91 tausaga o lona soifua ma o lo’o lagomau i Pava’ia’i.
AIRMAN A1C LAMYUEN -TOGI: MAE’A BASIC TRAINING - PRESTIGIOUS HONOR!
O le tama’ita’i Toa o Samoa, A1C LamYuen-Togi Leilani, ua fa’ailoa mai le ausia maoa’e o togi e pasia ai e ia lana A’oa’oga amata i le USAirForce Base i Lackland Texas.
Ua fa’ailoa mai fo’i le tulaga maoa’e o ona maka na fa’au’u mai ai i nei Koleniga amata ona o le lelei o lana fa’afoega o le ituaiga va’alele Flight Chief 331TRS/FLT 560 ma le lelei fo’i o lana fana tu’usa’o i nofoaga sa fa’atonutonu ai.
O lenei tama’ita’i o lo’o tapua’ia ona faiva e ona aiga:
Aiga Sa Tulifua mai Taputimu, Aiga Sa Lavea mai Aoa, Aiga Sa Le’iataualetaua mai Manonotai, Aiga Sa Aiono Tua’ifaiva mai Fasitoouta, Aiga Sa Lu’uga mai Utulei, ma le Aiga Sa Fautanu mai Ta’u, Manu’atele!
Moni ai le tala a le atunuu, o se faiva e tapua’ia e manuia!
O ona matua, o lo’o alaala i Aoluao, WhiteSunday LamYuen -Tevaga ma Lu’uga Togi.
O lo’o mautu fo’i le tapua’iga mau a le tama matua, Taitu’ave Pepe Nato Lam Yuen ma lona tina matua o Kolopa Le’iataua Lavea Samoata ma le aiga o si ona tama, i le tina matua o Aveiao Fautanu Luuga
Ua i ai nei o ia i ana a’oa’oga fa’apitoa e tautua ai i le Fuava’a a le Malo Tele i le setete o Mississippi, Keesler Air Force Base Biloxi,
Tatalo atu nai matua ma Aiga, ia maua pea le to’a, ma ia fa’amalosi ma mataala Leilani, ia manuia ou faiva uma.

