Talitonu Senatoa ua pelogia i latou e le Kovana, Butler ma le Komesina o Inisiua
Pago Pago - AMERIKA SAMOA
O le amataga o le vaiaso, sa auai ai ni sui mai kamupani inisiua ma kamupani tupe mai atunu’u i fafo, i se iloiloga a le Komiti a le Senate, lea o lo’o fa’aauau ona iloiloina ai le mataupu i le inivesi e $10.1 miliona, lea sa fa’aaogaina ai tupe faasili a le ARPA.
I lea iloiloga, na su’esu’eina ai e le Senate ia sui mai kamupani inisiua i fafo, pe na inisiua ia le $10.1 miliona. Peitai, i a latou molimau, e foliga mai ai e le faamaoni ia molimau a taitai o le faigamalo, i luma o sui faitulafono.
Na molimau sui o le ‘Trade and Merchant Trade Services’ ma le kamupani inisiua a le Southern Pacific, i luma o afioga i Senatoa, e leai ni inisiua mai la latou kamupani, sa faia, e fa’amautuina ai le toe maua mai o le $10.1 miliona, ma e leai sa latou fegalegalea’iga fa’akonakarate ma le malo o Amerika Samoa.
O nei molimau, e foliga mai, ua le o gatasi ma molimau a le Faufautua Sinia a le Kovana i mataupu tau tupe, ia Brett Butler faapea le Komesina o Inisiua, ia Peter Fuimaono.
I sana molimau i luma o le komiti a le Senate, na saunoa ai Butler, o lo’o inisiua e le kamupani a le Southern Pacific Insurance, ia le $10.1 miliona ma e $300,000 na totogi e le malo mo lea inisiua. Na molimau foi Fuimaono, o nei feutagaiga, na a’afia ai le kamupani a le ‘Trade and Merchant Trade Services’, ae faamautu e le kamupani inisiua a le Southern Pacific.
I le amataga o le iloiloga, na fa’aleoina ai e le Afioga i le Senatoa Togiola T.A. Tulafono, mo sui mai atunu’u i fafo, ia tulaga uma ua o’o atu i sui faitulafono. E aofia ai ma ripoti i le a’afia o kamupani inisiua. Ma sa fa’aleoina e Togiola, ia le tau saili e afioga i Senatoa, ia se faamaninoga, i vaega a nei kamupani, i totonu o lenei mataupu.
O le molimau muamua, o Marshall Jablon mai i le kamupani a le Trade and Merchant Trade Services, lea o lo’o faamautu i Niu Ioka. Ma o lana molimau, faapea ma isi molimau sa fa’aaogaina ai ‘upega tafa’ilagi.
Na molimau Jablon, e leai se feso’ota’iga a le latou kamupani ma le malo o Amerika Samoa ma e leai foi se maliliega ua o latou faia ma le malo o Amerika Samoa, e uiga i se tupe inivesi.
Sa molimau Jablon, na amata mai i le 1998 ona ia faigaluega i totonu o le pisinisi, i Niu Ioka ma e gafa le latou ofisa ma faamaumauga, e faamautuina ai tulaga tau tupe. Ae e leai se taimi ua faia ai se latou feso’ota’iga ma le malo o Amerika Samoa.
Ae o le latou a’afiaga i lenei mataupu, na auala mai i se talosaga mai i se tasi, na avea ma sui o le faalapotopotoga o lo’o feso’ota’i ma feutagaiga o le tupe inivesi, ae le o le malo o Amerika Samoa.
Ma na ia faamalamalama foi, ona o lona so’otaga ma le kamupani inisiua a le Pasefika i Saute, sa ia tapa ai i le kamupani inisiua e latou te lagolagoina le mataupu, ua faatula’i mai e le TMTS.
Sa faamamafa e Jablon, o le kamupani autu o lenei tupe inivesi, o McKinley, ae le o le malo o Amerika Samoa.
O le molimau lona lua, o se alii e suafa ia Paul Atkinson mai i le kamupani a le TMTS, ma na molimau mai o ia, mai i Egelani. Sa ia ta’ua e faapea, o le kamupani (applicant) sa faamautuina lenei inivesi, o le kamupani a le Beech Tree Finance, lea e faamautu i Texas.
Sa fesiligia e Togiola ia Atkinson, mo se faamalamalamaga o le natura o la latou vaega, sa fa’apea mai Atkinson, e le o se inisiua mo se tupe inivesi, ma e le’i faamoemoeina a fa’amautu ai le toe totogia o le $10.1 miliona a le malo.
Ae na ia faamanino mai i afioga i Senatoa e faapea, o le latou lagolago, e patino i le puipuiga o ni vaega tupe, a’o tumau i totonu o se tusi tupe, lea o lo’o mataituina e le alii loia, o Timothy Stein, tauala mai i le faletupe a JP Morgan Chase. Ma i sona malamalama’aga, o le $10.1 miliona, sa teuina i totonu o se teugatupe le tumau.
Na ia faamanino mai foi i le Senate e faapea, na talosagaina ia le kamupani a le TMTS, e latou te tu’uina se ‘guarantee’, e faasaga i le fa’aaogaina o le tupe, e aunoa ma se fa’atagana. Afai ae tupu se faalavelave i le tupe, a’o teuina i totonu o le teugatupe le tumau, e mafai ona toe maua mai, e ala i le ‘guarantee’.
Ma sa molimau foi ia Stein, e leai se feso’ota’iga a le TMTS ma le kamupani Inisiua a le Pasefika i Saute, ma le malo o Amerika Samoa, e tusa ai ma lea fuafuaga.
Atonu o le molimau pito sili ona taua, o le molimau a Matt Wade, le Peresetene o le Kamupani Inisiua a le Pasefika i Saute, lea sa ia fa’aleoina e faapea, e leai sa latou feso’ota’iga na faia, ma taitai o le malo, mo le faia o se inisiua, e puipuia ai le tupe na inivesi e le malo, ma e na te le’i faamaonia, foi le iai o se inisiua, o lo’o puipuia ai lenei fa’agaioiga o tupe.
Ae na molimau foi Wade, atonu na iai ni taimi sa iai ni taumafaiga e fa’amaonia ni mataupu, tauala atu i nisi tagata faigaluega, ae e na te le’i fa’amaonia le iai o se inisiua patino mo lenei mataupu.
Na fa’amaonia mai foi e Wade, le leai o se inisiua ua totogia e le malo o Amerika Samoa, mai i le kamupani inisiua a le Pasefika i Saute.

