TALA MAI SAMOA
Apia - SAMOA
FA’ATAUTO SUI FOU E TOATOLU, ATOA AI SUI E 52 O LE PALEMENE
Sefulu ma le tolu masina, talu ona mae’a le palota lautele o le 2025, ae ua fa’ato’a atoa tino o le tama, ina ua ausia e le palemene a Samoa, ia le fuainumera atoa, , 52, mo le ulua’i taimi, ina ua fa’atautoina sui fou e to’atolu, i le amataga o le vaiaso.
O i latou ia, e aofia ai Nonu Lemauga Laulu mo Vaimauga 3, Seumafaleupolu Aperila Vaaloto mom Falealili 1 ma, Aliimalemanu Alofa Moti Tuuau mo Alataua i Sisifo.
O Nonu ma Seumafaleupolu, sa manumalo i a la palota faapitoa, ae o Aliimalemanu, ua toe fo’i atu ona o le 10% o tamaitai i totonu o le palemene.
O le Afioga i le Fofoga Fetalai o le Palemene, ia Auapaau Aloitafua Mulipola, sa fa’atinoina ia le tautoga ma ia fa’ailoa atu i sui fou, le le faigofie o lenei tofiga.
Na faapea foi ona ia faaleoina ia tulafono e lima ta’ita’iina ai amioga ma gagana, e ao ona mulimulita’i ai ia sui uma o le Palemene, e aofia ai le fa’amaoni, fa’aaloalo i le tulafono, puipuia o le Faavae ma le fa’aaloalo i tagata uma.
Ma na ia fa’ailoa atu foi i sui fou ia fa’asalaga fa’alepalemene, pe a o latou solia ia tulafono.
O Nonu Lemauga ma Seumafaleupolu Aperila, o sui o le vaega a le FAST, lea ua atoa ai le latou to’a 34. Ae o Aliimalemanu, o se sui o le Itu Agai (HRPP), ma ua atoa ai le to’a 14 o sui a le HRPP, ae to’a 4 ia sui Tutoatasi.
SAUNOA PALEMIA I LE MANAOMIA VAVE ONA LIPEA FALEMAI MA FALE MO AUAUNAGA AUA LE TAUSIA O LE SOIFUA MALOLOINA LAUTELE
I lana saunoaga fa’aleMinisita i totonu o le Palemene, na fa’aalia ai e le Afioga i le Palemia o Samoa, le Susuga i le La’aulialemalietoa Leuatea Polataivao Fosi Schmidt, ia le tele o poloketi tetele, mo le toe fa’aleleia o falemai ma fale aua auaunaga a le malo mo le tausia o le soifua maloloina lautele, o le fa’amalosia o le ofisa a leoleo ma tapenapenaga aua a’afiaga ona o tulaga i le tau.
“O loo fa’agasolo pea togafitiga ma galuega lavea’i mo le tatou falema’i tele i Motootua, falema’i i Leulumoega ma le falemai i Tuasivi,” o sana saunoaga lea.
“Ua mae’a ona fa’atulaga tupe fa’aagaga a le tatou Malo, e lē i lalo ifo o le $9 miliona tala, e fa’agasolo ai galuega lavea’i, ma e lē o ni tama’i galuega nei, e lē o toe alo i le ata o le la’au le fa’aletonu o loo iai le tatou soifua maloloina, tainane le tatou falemai tele i Motootua.”
“Toe faaleleia uma ai le tatou plumbing system, fire system, air conditioning system, security system…”
O nei tulaga, e pei ona saunoa le afioga i le Palemia, sa tatau ona toe fa’aleleia, pe a ma le luasefulu tausaga ua tuanai.
“O nei mea uma, e leai ma se mea e tasi o toe ola, o galuega sa tatau ona fai i le 10 – 20 tausaga talu ai, peitai, tatou tepa i luma ma tatou agai.”
Sa ia saunoa foi e faapea, “E le o taumua alo le tatou malo i le anoanoa’i o fa’afitauli o lo’o tutupu pea i taimi uma, o lo’o ave ai o tatou tagata i fafo mo togafitiga ma totogi ai le tupe e ova atu ma le $12 miliona tala ona ua le mafai ona togafitia i Samoa nei”.
“Ua fa’atulaga foi le fa’afitauli o loo iai i le vaitau lenei i le sioki o fuala’au, sioki okesene ma faapena ona tau faatulaga le sioki o tatou fomai e lalago I le galuega o loo latou faia I le ao ma le po, faatasi ai ma nurses.”
TA’IMUA SUI PALEMIA I LE AUMALAGA O LE USUGAFONO A SAMOA I LE CHOGM 2026
O le Afioga i le sui Palemia, le faletua ia Mulipola Anarosa ‘Ale-Molio’o, o lo’o fa’auluulu iai le faigamalaga, o le ‘au usufono a le malo o Samoa, i le Fonotaga a Ta’ita’i Fa’avaomalo (CHOGM), o le faia i Antigua ma Barbuda, e amata mai ia Novema 1-4, 2026.
E taua tele le ‘auai atu o Samoa i lenei fonotaga, ona o le aloa’ia ai, le tausaga mulimuli, o lona nofoaiga, i le tofi o le Taitaifono o le CHOGM, talu mai le 2024. Ma o le a faapea ona tau’a’ao aloaia atu ai e le sui Palemia, ia le tofiga fa’aleta’ita’i, mai ia Samoa, i le malo o Antigua ma Barbuda.
FAIMALAGA ATU FA’AULUULUGA O LAKAPI A LE LALOLAGI I SAMOA E FOFO LE FAAFITAULI I LE LAKAPI
O le aso Lua na se’i mavae atu nei (i Samoa), sa fa’aleoina ai e le Afioga i le Palemia, le Susuga i le La’aaulialemalietoa Leuatea Polataivao Fosi Schmidt, ia faimalaga atu o le taitai o le Lakapi o le Lalolagi, o Brett Robinson, e fsoasoani i le mataupu lea o lo’o tula’i mai i Samoa ma ana ‘au lakapi.
Na saunoa La’auli, o le aso Tofi (ananafi i Samoa), lea sa faamoemoe e faataunu’u ai se feiloaiga ma Robinson, ma o lo’o iai se faamoemoega maualuga, o le a mafai ona fofoina le faafitauli, lea ua lua ai iuni lakapi a le malo o Samoa.
Sa faataunu’u e La’auli lana folafolaga, e fa’avae seisi iuni lakapi, lea ua ta’ua o le SRFU (Samoa Rugby Football Union), lea na tatalaina aloaia ia Aukuso, ona o sona faanoanoaga i le iuni lakapi a Samoa, ona o tu’ua’iga i le tulaga faaletonu o tala o le tupe a le iuni, lea o lo’o avea ma a’afiaga o le agai i luma o le ta’aloga i totonu o Samoa.

